ဇူလိုင္ လ ၏ အေတြးမိုးစက္မ်ား

ဇူလိုင္လ သို႕ေရာက္လာျပန္ေပျပီ။ ယၡင္ကဆိုလွ်င္ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕ျပည္မွာ မိုးျဖိဳင္ျဖိဳင္က် ျပီမို႕ ေတာင္သူလယ္သမား ဦးၾကီးမ်ား အလုပ္မ်ားရေသာ အခ်ိန္ေပ။ လယ္သမားဦးၾကီး မ်ားသာမက၊ ထိုသူတို႕၏ သားငယ္ သမီးငယ္ မ်ားပါ လယ္ေတာလိုက္ဆင္းသူ ဆင္း၊ အိမ္တြင္ ကေလးထိန္းသူ ထိန္းေပ မို႕ ေက်ာင္းဖြင့္ျပီးသည့္တိုင္ ေက်ာင္းတက္ပ်က္ကြက္သူ မ်ားေသာကာလ လည္းျဖစ္သည္။ ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားမ်ားကို မိဘမ်ား နည္းတူ ေမတၲာထားၾကေသာ ဆရာ ဆရာမ မ်ား ထီးတေခ်ာင္း နွင့္ ေက်ာင္းတက္ရန္၊ ေက်ာင္တက္မပ်က္ကြက္ ရန္တိုက္တြန္းႏႈိးေဆာ္ ရင္း တအိမ္တက္ တအိမ္ဆင္း ႏွင့္ အလုပ္မ်ားရေသာ ကာလလည္းျဖစ္ ေပေတာ့သည္။

ဇူလိုင္ လႏွင့္ပက္သက္၍ ငယ္ငယ္က ေအာ္က်က္ခဲ့ရေသာ အဓိပၸါယ္ျပည့္ဝ သည့္ကဗ်ာေလးမ်ားကိုလည္း သတိရမိသည္။

"မ်က္ရည္ သြန္လို႕၊ ဘဝင္ညိႈး
ဇူလိုင္ ၁၉"

ေၾသာ္...သတိရမဲ့ ရျပန္ေတာ့၊ စိတ္အစဥ္ကို ညို႕မိႈင္းအုပ္ဆိုင္းေစ သည့္ ထိုအပိုဒ္ မ်ိဳးေလေတြမွ ဘာေၾကာင့္ သတိရ မိရပါလိမ္။ အဘယ့္ေၾကာင္ ဆိုေသာ္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ငယ္ငယ္ က ဇူလိုင္လ ၁၉ ရက္ေန႕တိုင္းက်ေရာက္ေသာ အာဇာနည္ ေန႕ကို စနစ္တက် က်င္းပျမဲသာျဖစ္သည္။ ဇူလိုင္လ ၁၉ ရက္ မနက္ ၁၀ နာရီ ၄၅ ဝန္းက်င္္ တြင္ျဖစ္ မည္၊ ဝမ္းနည္းျခင္း အထိမ္းအမွတ္ အျဖစ္ ဥေၾသာ ဆြဲသည္။ ၾကားသမွ်ျပည္သူ အေပါင္းက လုပ္သမွ် အလုပ္အားလံုးရပ္ကာ တမိနစ္ခန္႕ ျငိမ္ေပးရသည္။ တဦးတေယာက္ ကိုမွ ေလာ္စပိကာ ႏွင့္ တိုက္တြန္းရန္ မလို႕၊ အားလံုးတညီတညာ တည္း အသိတရားအျပည့္ ႏွင့္ ေခတၱျိငိမ္ သက္ၾကသည္။ ဥေၾသာသံ မဆံုးမျခင္း၊ ရပ္ေနလွ်က္ပင္ ၾကက္သီးျဖန္းျဖန္းထ ၍ မ်က္ရည္ဆို႕ၾကရသည္ ဆို႕ၾကရပါသည္။ ယၡဳေခတ္တြင္မေတာ့ ဤအစဥ္အလာ တို႕လည္းမရွိေတာ့ျပီ။ သိမွီ လိုက္ေသာကြ်န္ေတာ္၏ အာရံုတြင္ပင္ ေရးေရးမွ် သာ ရွိေတာ့ေသာ ဤအေၾကာင္းအရာ အျဖစ္အပ်က္ တို႕သည္၊ ေခတ္လူငယ္မ်ားအဖို႕ အိပ္ရာဝင္ ပံုျပင္မ်ိဳးအျဖစ္သာ ခံစားမိၾကေပမည္။ ေခတ္ေတြမည္သို႕ပင္ေျပာင္းပါေစ ၁၉၆၅ ဝန္းက်င္က ဆရာေဇာ္ဂ်ီ ေရးသားေသာ "ေျပာလိုက္ပါဘိ ေဟာပါဘိ" ကဗ်ာမွာ လည္း မေမ့ႏိုင္စရာ သမိုင္းဝင္ ကဗ်ာေလးျဖစ္ရေပသည္။ ထိုကဗ်ာေလး အားမေမ့ မေလွ်ာ့ မွတ္တမ္းတင္ရလွ်င္၊
"ငါ့ညီေျပာင္ဝင္း၊ ေမာင္သစ္ဆင္း
မင္း၏သက္လွယ္၊ မင့္သားငယ္သည္
သက္ႏွစ္ဆယ္ပင္ ျပည့္ခဲ့ျပီ။

သူသံုးႏွစ္သား၊ ေဖၚခ်င္းမ်ားႏွင့္
အူယား ဖားယား
ကစားရာမွ၊ ႏြားရုပ္ခ်၍
နတ္က်သည့္သြင္၊ မင့္ရင္ခြင္သို႕
ေျပးဝင္ပုန္းလာ၊ သူ႕မူရာကို
ငါျမင့္ခဲ့၏ မွတ္မိ၏။

မိုးကစိုစို၊ က်ီးအုပ္ျပိဳ၍
ထိုမွ ဤမွ၊ တို႕လမ္းမတြင္
ပ်ံၾကဝဲၾက၊ ငရဲထသို႕
အံုၾကြျမည္အာ၊ မသာယာကို
ငါၾကားခဲ့၏၊ မွတ္မိ၏၊

ထိုေန႕ကပင္၊ ထိုခ်ိန္ထင္၏
သခင္ေအာင္ဆန္း၊ ျပည္သူ႕ပန္းသည္
ပြင့္လန္းကာစ၊ ေၾကြလိုက္ရ၏
ေျမခ သတင္း၊ မိုးၾကိဳးခြင္းသို႕
အိမ္တြင္းအိမ္ျပင္၊ တို႕လမ္းခြင္၌
မခ်င္မရဲ၊ ဝမ္းနည္းခံခက္
မ်က္စိမ်က္ႏွာ၊ ညိႈးၾကရွာသည္
ရြာဦးပိုင္းမွ သင္းခ်ိဳင္းထိ။

ငါ့ညီေျပာင္ဝင္း၊ ေမာင္သစ္ဆင္း
မင္း၏သားငယ္၊ ႏွစ္ဆယ္သက္စစ္
သူတို႕ေခတ္၌
တိုင္းခ်စ္ျပည္ခင္၊ ျမတ္ေစခ်င္၏
မင္းျမင္ငါၾကား၊ စကားဥဒါန္း
ဆန္း၏သတၱိ၊ ဆန္း၏သမာဓိ
ဆန္း၏ပညာ၊ ဆန္းမွာဆံုေပါင္း
ေယာက်ႍားေကာင္းတို႕၊ ေခါင္းေဆာင္သေဘာ
မင့္သားေခ်ာကို
ေျပာလိုက္ပါဘိ ေဟာပါဘိ။ (၁၉၆၅ - ေဇာ္ဂ်ီ)

ပညာတတ္ စာေပရွင္တို႕၏ စာေပလကႍာတို႕ သည္ သမိုင္း အားမွတ္တမ္း တင္သလို ေခတ္ကိုလည္း ေပၚလြင္ေစသည္မို႕၊ ထာဝစဥ္ က်န္ေသာ လက္စြမ္းမ်ား၊ ေခတ္ တစ္ေခတ္ ကိုေလ့လာ အကဲခတ္ႏိုင္ ေသာ စာေပလက္ရာမ်ားဟုသာဆိုခ်င္ပါသည္။ ဆရာေဇာ္ဂ်ီ ၏ တို႕တိုင္းျပည္ ကဗ်ာ ၊ သင္ေသသြားေသာ္ ကဗ်ာ မ်ားကိုေလ့လာၾကည့္ မည္ဆိုလွ်င္လည္း ဆရာ့ ေစတနာ ႏွင့္ ပြင့္လင္းေျပာင္ေျမာက္ေသာအေရး အသားတို႕ကိုေတြ႕ရမည္ မွာမလြဲေပ။

သင္ေသသြားေသာ္

ေၾသာ္...လူ႕ျပည္ေလာက၊ လူ႕ဘဝကား
အိုရနာရ၊ ေသရဦးမည္
မွန္ေပသည္တည့္။

သို႕တျပီးကာ၊ သင္ေသသြားေသာ္
သင္ဖြားေသာေျမ၊ သင္တို႕ေျမသည္
အေျခတိုးျမင့္၊ က်န္ေကာင္းသင့္၏။

သင္၏မ်ိဳးသား၊ စာစကားလည္း
ၾကီးပြါးတက္ျမင့္၊ က်န္ေကာင္းသင့္၏။

သင္ဦးခ်၍၊ အမွ်ေဝရာ
ေစတီသာႏွင့္ သစၥာအေရာင္
ဥာဏ္တန္ေဆာင္လည္း
ေျပာင္လ်က္ ဝင္းလ်က္က်န္ေစသတည္း။ ။(ေဇာ္ဂ်ီ)

တို႕တိုင္းျပည္

ထေလာ့ျမန္မာ၊ အိုျမန္မာတို႕
တို႕ရြာတို႕ေျမ၊ တို႕ရြာေျမဝယ္
ေစတီစပါး၊ မ်ားလည္းမ်ား၏
မ်ားပါေလလဲ၊ တမြဲမြဲ ႏွင့္
ဆင္းရဲကာသာ၊ ကာလၾကာလွ်င္
ယာစကာမ်ိဳး၊ တညိႈညိႈးႏွင့္
ပုထိုးျမင့္ေမာင္း၊ ေက်ာင္းၾကိဳေက်ာင္းၾကား
လွည့္လည္သြားလွ်က္
မစားေလရ၊ ဝမ္းမဝ၍
ဆြမ္းမွ်မတင္ႏိုင္ ရွိမည္တည္း။

ထေလာ့ျမန္မာ၊ အိုျမန္မာတို႕
တို႕ရြာတို႕ေျမ၊ တို႕ရြာေျမဝယ္
ေရခ်ိဳေသာက္ရန္၊ ျမစ္ေခ်ာင္းကန္ႏွင့္
သီးႏွံခ်ိဳပ်ား၊ မ်ားလည္းမ်ား၏
မ်ားပါေလလဲ၊ တမြဲမြဲႏွင့္
ဆင္းရဲကာသာ၊ ကာလၾကာလွ်င္
ျမင္သာျမင္ရ၊ မစားရ၍
ေတာကျပိတၱာ ျဖစ္မည္တည္း။

ထေလာ့ျမန္မာ၊ ျမန္မာထေလာ့
အားမေပ်ာ့ႏွင့္၊ မေလွ်ာ့လံုးလ
သူကစ၍၊ ငါကအားလံုး
လက္ရံုးမ်ားေျမာင္၊ ဥာဏ္မ်ားေျမာင္ႏွင့္
စြမ္းေဆာင္ၾကေလ၊ ေဆာင္ၾကေလေလာ့
ဤေျမဤရြာ၊ ဘယ္သူ႕ရြာလဲ
ဤယာစပါး၊ ဘယ္သူ႕စပါးလဲ
ထားေလာ့တာဝန္၊ ပြန္ေလာ့လုပ္ငန္း
ဥာဏ္ေရွ႕ပန္း၍
တဝမ္းတစိတ္ ညီေစသတည္း။ ။ (ေဇာ္ဂ်ီ)

MRT ေပၚမွ ေန႕စဥ္ျမင္ကြင္းမ်ား (၁)

ကြ်န္ေတာ့အလုပ္က စင္ကာပူရဲ႕ အေရွ႕ ပိုင္းမွာ ရွိျပီး၊ ကြ်န္တာ္ေနတာ က စင္ကာပူအေနာက္ပိုင္းဆိုေတာ့၊ တေန႕ တေန႕ ကို ၄၅ မိနစ္ေလာက္ေတာ့ အျမဲပဲ ရထားစီရသည္။ နိစၥဓူဝ ဆိုေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္ရႈ႕ခင္းေတြမွာလည္း မသာယာေတာ့ပါ။ အိပ္တဲ့အခါအိပ္၊ ငိုက္တဲ့အခါငိုက္၊ စာဖတ္တဲ့အခါဖတ္နဲ႕ ခရီးသြားခ်ိန္ကို ကုန္ဆံုးရပါသည္။ တခါတေလက်ေတာ့ အိပ္ေရးကဝလို႕ ထပ္အိပ္ဖို႕ၾကိဳးစားေတာ့ လည္း မရ၊ စာက်ေတာ့လည္းမဖတ္ခ်င္ေအာင္ကိုပ်င္းေနေတာ့သည္။ ထိုအခါ မ်ိဳးဆိုလွ်င္ေတာ့ ေတြးခ်င္ရာေတြး၊ ေငးခ်င္ရာေငး ဆိုသည့္ အလုပ္ကို ကြ်န္ေတာ္လုပ္ပါသည္။ ေငးေမာေတြးေတာရင္း ရထားေပၚ က လူမ်ား၏ အမူ အက်င့္ စရိုက္ လကၡဏာမ်ားကိုတျဖည္းျဖည္း သတိထားမိလာသည္။

တခ်ိဳ႕ကလည္း ရထားေပၚေအာ္ၾကီး ဟစ္က်ယ္ စကားေျပာလို႕၊ တခ်ိဳ႕ကလည္းငိုက္လို႕၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း P2P ဂိမ္းေဆာ့လို႕၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း i-phone ေလးထုတ္ျပီး Video ၾကည့္လို႕၊ တခ်ိဳ႕ကလည္း ရထားရဲ႕ အသံလႊင့္စနစ္က ဘာေတြပဲေၾကျငာေန ေၾကျငာေန သူတို႕အလုပ္မဟုတ္ဘူး ဆိုျပီး သီခ်င္းေတြ အက်ယ္ၾကီးဖြင့္လို႕၊ အဲ...ငိုေနတဲ့ ကေလးကပါ ပါလာရင္ ရထားတခု လံုးဆူညံပြက္ေလာရိုက္ျပီး အသံပိုင္းဆိုင္ရာ ငရဲျပည္လို႕ေတာင္ေျပာလို႕ရပါသည္။ ရထား၏အလိုေလွ်ာက္အသံလႊင့္စနစ္ မွာလည္း ၃ မိနစ္တခါေလာက္ေၾကျငာေနသည္ ျဖစ္ရာ ခရီးတိုသြားေသာ သူအတြက္သိပ္မသိသာေသာ္ျငားလည္း၊ ၄၅ မိနစ္၊ ၁နာရီ စီးနင္းလိုက္ပါရသူအတြက္ စိတ္မခ်မ္းေျမ႕ဖြယ္ရာျဖစ္သည္။ ကြ်န္ေတာ္ကေတာ့ ထိုဝိပါကဝဋ္ ကို မနက္တခါ၊ ညေနတခါ ခံရပါသည္။ ၾကာၾကာေနေတာ့ ၾကားသမွ်အသံ အားလံုးကို နားမေထာင္တတ္ေသာအက်င့္ ကြ်န္ေတာ္ရသြားပါသည္။

ျမင္သမွ်ထဲတြင္ေတာ့ ထူးထူးျခားျခားမွတ္မိေနတာေလးေတြရွိသည္။ ထိုအထဲတြင္ ယၡဳညေန ေတြခဲ့ရေသာ သူတဦးလည္းပါသည္။ ညေနက ကြ်န္ေတာ္ရထားေပၚတြင္ ေနရာရပါသည္။ ကြ်န္ေတာ္တက္ျပီး ဒုတိယ မွတ္တိုင္တြင္ တရုတ္တေယာက္တက္လာပါသည္။ ထိုသူမွာ သားသားနားနားဝတ္ဆင္ထားျပီး၊ ရွပ္အင္းက်ီကိုအျပင္ထုတ္ဝတ္ထားသည္။ i-phone နားၾကပ္ကိုနားထဲထည့္၍ ထားျပီး ကြ်န္ေတာ္ထိုင္ေနေသာေနရာ၏ေရွ႕တြင္လာရပ္သည္။ မီးရထား ဘူတာမွ စတင္ထြက္ခြါတယ္ဆိုရင္ပဲ အဆိုပါလူမွာ သူ၏လုပ္ငန္းစဥ္ ကိုစပါေတာ့သည္။ ဘယ္ဖက္ လက္ေမာင္းရင္းတြင္ရွိေသာ နီနီ အဖုကေလးမ်ား ကို တဗ်င္းဗ်င္း မည္ေအာင္ ကုတ္ပါေတာ့သည္။ ထိုသူ ကုတ္ရာမွာ ထြက္လာေသာ အမွဳန္အမႊား မ်ားမွာ တဖက္မွ ေနေရာင္တန္းမ်ားၾကားတြင္ အထင္းသားေတြ႕ျမင္ေနရသည္။ ခဏ နား၍ တခါ ညာဖက္ လက္ဖ်ံ တြင္ရွိေသာ နီနီ အဖုမ်ားကိုတဖန္ ကုတ္ျပန္သည္။ အမႈန္မ်ား ကေတာ့ ထိုသူ၏ေဘးတြင္ ပ်ံဝဲလွ်က္ရွိသည္။ ထို႕ေနာက္ သူ၏ ညာလက္သည္းတြင္ဝင္ေနေသာ ေခ်းကို ဘယ္ဘက္လက္သည္း ႏွင့္ကုတ္ထုတ္၍၊ ဘယ္ဘက္လက္သည္းတြင္ ဝင္ေနေသာ ေခ်းကို ညာဖက္လက္သည္းႏွင့္ ကုတ္ထုတ္သည္။ ထိုသူေခါင္းမွလည္း ယားပံုရပါသည္။ တခါေခါင္းကို ကုတ္ျပန္သည္။ သူ၏ဆံပင္မ်ားမွာ မည္းတခ်ိဳ႕၊ ျဖဴတလီရွိကာ၊ ေခါင္းကုတ္ရသည္နွင့္ အားမရဟန္ တခါတခါ လက္ညိွဳး၊ လက္မ တို႕ႏွင့္ ညွပ္ကာ ဆံပင္မ်ား ကိုဆြဲလိုက္ေသး သည္။ ထို႕ေနာက္ အေလာတၾကီးပင္ ဝင္လာသည့္ SMS ကိုျပန္လိုက္သည္။ SMS ျပန္ျပီး ဖုန္းကို ေဘာင္းဘီ အိတ္အတြင္းျပန္ ထည့္ကာ သူ၏ လုပ္ငန္းစဥ္ ကိုျပန္စပါသည္။ ဒီတခါေတာ့ ဦးေခါင္း ႏွင့္ လက္ေမာင္း မွ အဖု မ်ား မဟုတ္ေတာ့ပါ၊ ပိုအတြင္းက်လာပါသည္။ အျပင္ထုတ္ဝတ္ထားေသာ အင္းက်ီ အတြင္း လက္ႏိႈက္ကာ အသံေပါင္းစံုထြက္ေအာင္ သူ၏ ဗိုက္ကို ကုတ္ျပန္ပါသည္။ ထို႕ေနာက္ ကနဦးက လုပ္ခဲ့သည့္ အတိုင္း လက္သည္းမွ ေခ်းမ်ားကို ထုတ္ျပီး ေဘာင္ဘီ ႏွင့္ ပုတ္ခါကာ လက္ကို သန္႔စဥ္ လိုက္သည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ မီးရထား မွာလည္း လူအတက္ အဆင္း မ်ားေသာ City Hall ဘူတာကို ေက်ာ္လြန္ ခဲ့ျပီ ျဖစ္သည္။ ထိုသူ လည္း လႈပ္လႈပ္ ရွားရွား ျဖစ္သြားေသာ ခရီးသည္ အတက္ အဆင္းျငိမ္ သြားသည္ ႏွင့္ ေနာက္ တမ်ိဳးစျပန္ပါသည္။ လက္ကို အင္းက်ီေအာက္ျပန္ထည့္ ခါ ခ်က္မွ ေခ်းထုတ္ျပန္ပါသည္။ ပိပိ ရိရိ လွ်ိဳ႕လွ်ိဳ႕ဝွက္ဝွက္ ထုတ္သည္ မဟုတ္ပါေပ။ ဗိုက္ကို လွန္ထုတ္ျပီးသည့္ အျပင္၊ ထြက္လာသည့္ ေခ်းဖတ္ကိုပင္ အေသအခ်ာ ၾကည့္ေနပါသည္။ ေနရာ မွပဲ ထေျပးရေတာ့ မလို ကြ်န္ေတာ့မွာ ေတာ္ေတာ္ စိတ္ပ်က္သြားပါသည္။ ထိုအခ်ိန္တြင္ ရထားမွာ Redhill ဘူတာသို႕ဝင္လာျပီး ထိုသူမွာကသုတ္ကရက္ ႏွင့္ ဆင္းသြားရာ၊ ကြ်န္ေတာ့္ မွာ ထိုအခါက်မွ အသက္ကိုျပင္းျပင္းရႈမိရေတာ့သည္။

ထိုမွ် သန္႕ရွင္းေသာ ေမာင္တရုတ္ဆင္းသြားျပီး၊ ကြ်န္ေတာ့ေရွ႕ လာရပ္ေသာ ခရီးသည္မွာ အသက္ ၅၀ ခန္႕အရြယ္ရွိ တရုတ္မၾကီး တဦးျဖစ္သည္။ အသက္ ၅၀ ခန္႕ ထင္ရေသာ္ျငားလည္း၊ ထိုအမ်ိဳးသမီးမွာ ပိန္ပိန္ ပါးပါးႏွင့္ အပ်ိဳေလး ရႈံးရေအာင္ျပင္ဆင္ ထားသည္။ မ်က္ႏွာမွာလည္း ေပါင္ဒါ၊ ႏႈတ္ခမ္းနီ၊ အိုင္းလိုင္နာ အျပည့္ႏွင့္ မႈန္လို႕၊ ဆံပင္မွာ လည္းအတို အေကာက္ ကို အနီ ေရာင္ဆိုးထားသည္။ အားလံုးထဲတြင္ စိတ္ဝင္စားစရာ အေကာင္းဆံုးကေတာ့ သူမ၏ ဝတ္စားထားပံုပင္ ျဖစ္သည္။ အေပၚပိုင္းတြင္ ေမာ္ဒယ္စိမ္း ေရာင္ ေတာက္ေတာက္ ၾကိဳးတေခ်ာင္းကိုယ္ၾကပ္ အင္းက်ီကိုဝတ္ဆင္ထားကာ၊ ေအာက္ပိုင္းတြင္ေတာ့ လူျမင္လွ်င္အထူးစိတ္ဝင္စားဖြယ္ေကာင္း ေအာင္ဝတ္ဆင္ထားသည္။ အျပင္က အျဖဴေရာင္ေဘာင္းဘီ၊ ပြပြတိုတို ဝတ္ထားျပီး၊ အေရာင္ေတာက္ေတာက္ အစိမ္း၊အျပာ၊အနီ တို႕ႏွင့္ တန္ဆာဆင္အပ္ေသာ ေျပာက္ၾကား အတြင္းခံ ကိုဝတ္ ဆင္ထားသည္။ ကြ်န္ေတာ္လည္း မ်က္ႏွာဘယ္ ထားရမည္မသိ။ တခ်ိန္တည္းမွာလည္း အင္းက်ီလက္ျပတ္ေတာင္မွ မနည္းတိုက္တိုက္ တြန္းတြန္းဝတ္ခိုင္းရေသာ မိမိ တိုင္းျပည္မွ လူၾကီးမ်ား ႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္စဥ္းစား မိသည္။ သိပ္မၾကာ လိုက္ပါ Jurong East ဘူတာေရာက္ေသာ အခါ ထိုအမ်ိဳးသမီး မွာျပာရိျပာယာ ႏွင့္ ဆင္းသြားျပန္သည္။

Jurong East ဘူတာမွ တက္လာေသာ သားအမိမွ သာ၍စိတ္ဝင္စားဖြယ္ ေကာင္းေပေတာ့သည္။ ထိုသားအမိ မွာျမန္မာ မ်ားျဖစ္ၾကေၾကာင္း မိခင္အားၾကည့္ျခင္းျဖင့္လည္းေကာင္း၊ ေျပာဆိုေနေသာစကားသံမ်ားမွလည္းေကာင္း သိမွတ္ရသည္။ မိခင္မွာ ဆံပင္ကိုၾကက္ဆံမွီး က်စ္၍ ဆံပင္ကိုေသေသခ်ာခ်ာ ထံုးဖြဲ႕ ထားသည္။ အင္က်ီလက္ရွည္ ရင္ဖုန္းဝတ္ဆင္ထားျပီး၊ ထမီ ကိုေျခမ်က္ေစ့ ဖုန္းေအာင္ဝတ္ဆင္ထားသည္။ ဖိနပ္မွာလည္း ျမန္မာ ျပည္ျဖစ္ ပိႏၷဲ ဖိနပ္ကိုဝတ္ဆင္ထားသည္။ Made in Burma လို႕ရဲရဲ ေၾကြးေၾကာ္ႏိုင္ေသာ အေနအထားပါေပ။ သို႕ေသာ္... သို႕ေသာ္...သူမ၏သမီးငယ္ ဝတ္ဆင္ထားပံု အားေလ့လာၾကည့္ပါဦးစို႕။ အေပၚမွ စြတ္ၾကယ္အျဖဴ အၾကပ္ကိုဝတ္ဆင္ထားသည္။ ေအာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ေပါင္ၾကားညွပ္ သည္မွ် တိုေနေသာ ဂ်င္းေဘာင္းဘီ ကိုဝတ္ဆင္ထားသည္။ ထိုကဲ့သို႕ေသာ ေဘာင္းဘီမ်ိဳး မွာ တကယ့္ကို အရွက္လံုသည္ဆိုရံုမွ် ရွည္ေသာ ေဘာင္းဘီ မ်ိဳးျဖစ္သည္။ တရုတ္မေလးမ်ားလည္း ထိုကဲ့သို႕ေသာ ေဘာင္းဘီ မ်ိဳး ဝတ္ေလ့ရွိၾကပါသည္။ သို႕ေသာ္ သူတို႕က ပိန္ပိန္ေသးေသး ႏွင့္ သူယာဥ္ေက်းမႈႏွင့္သူ။ ျမန္မာ မိန္းကေလး မ်ားကေတာ့ ထံုးဆံအတိုင္း ေျခသလံုးတုတ္၊ ေပါင္တုတ္...ထိုမိန္းကေလးတြင္ ပိုဆိုးသည္က ေျခသလံုး ႏွင့္ ေပါင္မ်ားတြင္ ဂ်ပိုး ကိုက္ထားသလို အနီေရာင္ ျပင္ကြက္ အဖုၾကီး မ်ား အထင္းသားရွိေနျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။ ကိုယ္ခႏၶာကိုယ္ ႏွင့္ ၾကိဳက္တာဝတ္တယ္ ဘာျဖစ္လဲဟုဆိုလွ်င္မူ၊ ကြ်န္ေတာ္ကေရာ ဘာေျပာႏိုင္မည္နည္း...ဘာမ်ားေျပာႏိုင္မည္နည္း။

ထူးဆန္းပါေပ့ စင္ကာပူရယ္....

ထိန္းသိမ္းရမည့္ ပတ္၀န္းက်င္

ေဖေဖၚ၀ါရီ ခရီးသြားကျပန္လာပီး စိတ္၀င္စားတဲ့အေၾကာင္းေလးေတြ ကိုစေရးျဖစ္ေပမဲ့ အဆံုးမသတ္ႏိုင္လို႕ ပိုစ္ ၃ ခုေလာက္ Draft မွာေအာင္းေနခဲ့ပါတယ္။ စိတ္၀င္းစား မိေနတဲ့ေခါင္းစဥ္ကလည္းေတာ္ေတာ္ မ်ားတာဆိုေတာ့ ကိုယ့္စိတ္ ကိုတိုင္က ကစဥ္ကလွ်ားနဲ႕ ဘာမွပီးေျမာက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ဘူး ျဖစ္ေနခဲ့တာပါ။ ပီးခဲ့တဲ့အပတ္က စာတိုက္ပံုးစစ္ေတာ့မွ SOS ဆိုပီး စာအုပ္ငယ္ တခုနဲ႕ CD တျပားေတြ႕ရေတာ့ စိတ္၀င္စားစရာ တခုထပ္တိုးလာျပန္တာပါပဲ။ ပိုဆိုးတာက အဲဒီ စာအုပ္ေပၚမူတည္ျပီး ပိုပီးသိစရာေတြ၊ သိခ်င္လာတာေတြ ပိုမ်ားလာျပန္တာပါပဲ။ စာအုပ္ေလးက ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လို႕ထင္ရေပ့မဲ့ သက္သက္လြတ္ စားဖို႕ကိုသာေစာင္းေပးပီး ေရထားတယ္လို႕ ထင္မိတယ္။ အသား ႏွင့္ အသီးအႏွံ မွ်တေအာင္ စားရမွာ ပဲ ဟု ငယ္ငယ္ ကတည္းကခံယူထားတာ မို႕ သူ႕ စာအုပ္မွာပါလာတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးကို သာကိုယ္က ပို စိတ္၀င္စားမိတယ္။

ကမၻာၾကီး ပို ပူလာတယ္၊ ကာဗြန္ေတြေၾကာင့္ ဆိုတာက လြဲလို႕ က်န္တဲ့ဗဟုသုတ ဘာမွ် မရွိခဲ့တာအမွန္ပါ။ ကမၻာ နဲ႕ ကာဗြန္ ဘယ္လို ဆက္သြယ္ ပက္သက္ေန သလဲ၊ ကာဗြန္က ဘာေၾကာင့္ ကမၻာ ကိုပူေစ တာလည္း ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ တခါမွ မစဥ္းစားဖူး တဲ့အေၾကာင္း အရာေတြပါ။ စိတ္မ၀င္စားခဲတာလည္းပါမွာပါ။ ခုေတာ့ တကမၻာလံုးကလည္း Global Warming ၊ အိမ္ကို ဖုန္းဆက္ေတာ့လည္း ပူလိုက္တာသားေရ ၄၀ ဒီဂရီ စဲစယက္ ေတာင္ရွိတယ္ ဆိုတာေတြကို အဆက္မျပတ္ၾကားေနရတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ SOS ဆိုတဲ့ စာအုပ္ ကေလးက ကြ်န္ေတာ့ အေတြးထဲမွာေတာင္ မရွိတဲ့ ေမးခြန္း ေတြကို ရွာေဖြဖတ္ရွဳဖို႕ တြန္းအားေပးခဲ့တယ္။

ပထမဦး ဆံုးစိတ္၀င္တစား သိလိုက္ရတာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ကမာၻၾကီး ကိုယ္တိုင္ က အပူေတြထုတ္လႊတ္ေနတယ္ ဆိုတာပါပဲ။ ထုတ္လႊတ္လိုက္ေသာ အပူပမာဏရဲ႕ ၂၀ ရာခုိင္ႏွံဳး ဟာ ကမာၻ အပါအ၀င္ ျဂိဳေတြလည္ပတ္မူ စြမ္းအင္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ လာတာျဖစ္ပီး၊ က်န္တဲ့ ၈၀ ရာခိုင္ႏွဳံး ကေတာ့ ေရဒီယိုသတၱိၾကြပီး လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္းထုတ္ လႊတ္မွဳ႕ေၾကာင့္လို႕ဆိုပါတယ္။ အဲဒီေနရာက် မွ ကာဗြန္က ၀င္ပီး အက်ိဳး(အဆိုး)ျပဳတာပါ။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္နဲ႕ တခ်ိဳ႕ ဂတ္စ္ေတြက ကမာၻေျမက စြန္႕လိုက္တဲ့ အပူေတြကို အာကသထဲ အလြယ္တကူေရာက္မသြားေအာင္ စုတ္ယူထိန္းသိမ္း ထားလိုက္တာပါ။ အဲဒီလိုျဖစ္ရပ္ ကိုေတာ့ Greenhouse effect လို႕ေခၚပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စဥ္းစား စရာက ဟိုးကနဦးအစကတည္းက ကမာၻကလည္ေန တယ္၊ နဂိုကတည္းကလည္း ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြရွိေနတယ္၊ ခုမွဘာလို႕ Global Warming ထေအာ္ရသလဲ၊ ဘာလို႕ ကမာၻ႕ အပူခ်ိန္ပိုတက္လာရလဲ။ အၾကမ္းအားျဖင့္ေတာ့ ကမာၻႏွင့္ အ၀ွမ္း ျမိဳ႕ျပေတြ တိုးတက္လာၾကတယ္...တိုးတက္လာသည္ႏွင့္ အမွ် ျမိဳ႕ျပလိုအပ္ခ်က္အရ သစ္ပင္ေတြခုတ္ရျခင္း၊ ျမိဳ႕ျပ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ားမွ ေဘးထြက္ ဓါတ္ေငြ႕အျဖစ္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္မ်ား ေလထုအတြင္းစြန္႕ထုတ္လာၾကျခင္း (ေမာ္ေတာ္ကားမ်ား၊ စက္ရံုမ်ား၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမအတြက္ သစ္ေတာမီးရွိဳ႕ျခင္းမ်ား) ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုဆိုရေပမည္။ သစ္ပင္၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ႏွင့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ဆက္သြယ္မွဳကိုေတာ့ လူေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားသိပီးသားမို႕ အေထြအထူး အျဖစ္အက်ယ္မေျပာေတာ့ပါ။ အက်ဥ္းအားျဖင့္ သစ္ပင္သည္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ကို အသံုးျပဳကာ အလင္းျဖင့္အစာဖြဲ႕စီးပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ေလထုအတြင္းသို႕ေဘးထြက္ဓါတ္ေငြ႕အျဖစ္ျပန္လည္ထုတ္လႊတ္ေပးသည္။ ဤဆက္သြယ္ခ်က္ကို သိေသာ္ညားလည္း အရြယ္ေရာက္ပီးသစ္ပင္ တပင္သည္ တႏွစ္လွ်င္ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ မည္မွ်စုတ္ယူ၍၊ ေအာက္ဆီဂ်င္မည္မွ်ထုတ္သနည္းဟုေမး လွ်င္မူ ရုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္းေျဖရန္ မလြယ္ကူလွေပ။

Breathing Earth ၏အဆိုအရ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ဗမာႏိုင္ငံသည္ ၅၄ မိနစ္ တိုင္း ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ တန္ ၁၀၀၀ ထုတ္လုပ္ေနပီး၊ ပ်မ္းမွ်ျခင္းအားျဖင့္ လူတေယာက္သည္ တႏွစ္လွ်င္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ၀.၂ တန္ေလထု အတြင္းသို႕ရွဳထုတ္လွ်က္ရွိသည္။ အရြယ္ေရာက္ပီး သစ္ပင္တစ္ပင္၏ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ စုပ္ယူႏွံဳးမွာမူ တႏွစ္လွ်င္ပ်မ္းမွ်အားျဖင္ ၄၃ ေပါင္ႏွံဳး ရွိ၍၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ထုတ္လုပ္ႏွံဳးမွာမူ တႏွစ္လွ်င္ ၁၁၅ေပါင္ႏွံဳးရွိ သည္ဟု Colorado Tree အဖြဲ႕အစည္း၏ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရသိရွိရသည္။ အရြယ္ေရာက္ပီး သစ္ပင္ဟုဆိုရာ၌ သစ္ပင္ ပင္စည္လံုးပတ္ သည္ ရင္ညြန္႕အျမင့္(၁.၅ မီတာ) ၌ ၂၀ လက္မ ၀န္းက်င္ရွိေသာ သစ္ပင္မ်ိဳးကိုဆိုလို ျခင္းျဖစ္သည္။

အထက္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားအရ လက္ရွိ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ႏိုင္ငံ၏ ကာဗြန္ထုတ္လုပ္ႏွံဳး ကိုထိန္းသိမ္းႏိုင္ရန္ လူတေယာက္အတြက္ သစ္ပင္ (20 DBH) ၂ ပင္လိုအပ္ပါသည္။ လက္ရွိသစ္ ထုတ္လုပ္မွဳအေျခအေန၊ သစ္ေတာထိန္းသိမ္းမွဳ အေျခအေန မည္သိုရွိသည္ မသိ၍ ကြ်န္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံ ၏ ecosystem မပ်က္မစီး ရွိေသးသည္ဟု ေျပာရန္ခက္လွသည္။ ဥပမာ သစ္ေတာမ်ား ရွိေသးသည္ဟု ဆိုေသာ္ညားလည္း ၀ါးေတာ သို႕မဟုတ္ ေတာျပဳတ္စပ္ ျဖစ္ေနႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာ့ သစ္ေတာစီးမံ ခန္႕ခြဲမွဳႏွင့္ ပက္သက္၍ သစ္ေတာဦးစီး မွလည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံတကာမွ လည္းေကာင္း စာတမ္းမ်ားစြာ ထြက္ရွိထားေသာ္လည္း၊ စားတမ္းမ်ား သုေတသနမ်ား ႏွင့္ဆန္႕က်င္စြာျမန္မာ့ ရာသီဥတုမွာ ဆိုး၀ါးသထက္ ဆိုး၀ါး လာေနေပသည္။ မိုးေလ၀သ ဦးစီးဌာန ၏ ခန္႕မွန္းခ်က္ အရ ေနာင္တြင္ ျမန္မာ ျပည္ပ၌ အက္ဆစ္မိုး စရြာႏိုင္သည္ ဟုဆိုပါသည္။ Earth Trends ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ နဲ႕ ပက္သက္တဲ့ ေပပါတခု ကိုလည္း ဒီမွာေတြ႕ႏိုင္ပါ တယ္။

ဤေနရာတြင္ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခဲ့တာေလးေတြ ကို ေကာက္ေၾကာင္းျပန္ဆြဲလိုပါသည္။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ဓါတ္ေငြ႕မ်ားေၾကာင့္ ကမာၻၾကီးပိုမို ပူေႏြးလာပီး၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမွဳ ျမိဳ႕ျပဖြံ႕ျဖိဳး လာမွဳတို႕က လည္း ေလးထုအတြင္းကာဗြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုက္မ်ားျပားေစကာ ကမာၻ႕ ပူေႏြးမွဳကို အရွိန္အဟုန္ ျမွင့္ေပးလွ်က္ရွိသည္။ ဤႏွံဳး အတိုင္းဆက္လက္ သြားမည္ဆိုလွ်င္ ေနာင္တြင္ ကမာၻေပၚ၌ လူသား အပါအ၀င္ သက္ရွိသတၱ၀ါမ်ား အသက္ရွင္ေနထိုင္ရန္ အင္မတန္ ခက္ခဲေပ လိမ့္မည္။ ထိုအခ်ိန္သည္ မ်က္ျမင္ေတြ႕ရန္ေတာ္ေတာ္ လိုေသးသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။ လက္ရွိ လက္ေတြ႕ ေတြျမင္ႏိုင္တာကေတာ့ ေရခဲေတာင္မ်ား အရည္ေပ်ာ္ေနျခင္း၊ ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာျခင္း ႏွင့္ 24 မတ္လ 2010 ရက္ေန႕ တိုင္းမ္ သတင္း စာတြင္ ပါလာေသာ New Moore Island ေျပာက္ဆံုး သြားျခင္းတို႕ပင္ ျဖစ္သည္။

ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ျမင့္တက္ လာျခင္းကို သာမာန္ မွ် မၾကည့္ဘဲ၊ ထဲထဲ ၀င္၀င္ ေလ့လာၾကည့္ မည္ဆို လွ်င္လည္း စိတ္၀င္စား စရာေကာင္းလွသည္။ သိပၸံ ပညာရွင္တို႕၏ အဆိုအရ လြန္ခဲ့ေသာ ၁၀ စုႏွစ္အတြင္း ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္သည္ ႏွစ္စဥ္ 0.2 လက္မ ႏွံဳး ႏွင့္ျမင့္တက္လွ်က္ရွိသည္။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ဖြံျဖိဳး တိုးတက္မွဳႏွင့္ ေရအရင္းအျမစ္သည္ ခြဲျခား၍ မျဖစ္ႏိုင္ သလို႕ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ျမိဳ႕ေတာ္ မ်ားသည္ လည္း ပင္လယ္ကမ္းရိုးတန္း အစပ္တြင္သာရွိၾကသည္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အတိုင္းအတာ တခုအထိျမင့္တက္လာခ်ိန္တြင္ ေရလႊမ္းမိုးမွဳ၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱရယ္ ႏွင့္ ေရာဂါဘယ မ်ားကို ထိုျမိဳ႕ၾကီးမ်ားက ပိုမို ခံစားရမည္မွာ မလြဲေပ။

ထိုေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ေနထိုင္ေသာ ကမာၻေျမၾကီး အရွည္သျဖင့္ စိမ္းလန္းသာယာေရး၊ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ႏွင့္ တျခားသက္ရွိသတၱ၀ါ မ်ား ျပဳန္းတီးေပ်ာက္ကြယ္ မသြားေစရန္ တဦးျခင္းစီ တေယာက္ျခင္းစီ အေနႏွင့္ တစံုတခု အျမန္ဆံုး လုပ္ေပး သင့္သည္ဟု ကြ်န္ေတာ္ျမင္မိသည္။ တစ္ဦး ျခင္းစီ တြင္ ပိုမို၍ ေကာင္းမြန္ေသာ အစီအမံ မ်ားရွိေနႏိုင္သည္ မို႕ ဤပို႕စ္ေလး ကို ဖတ္မိသူမ်ားလည္း သစ္ပင္ စိုက္ပါ ဆိုသည့္ ေယ်ဘံုယ် အၾကံဥာဏ္ မွ်ႏွင့္ မပိတ္ဆို႕လိုပါ။ ကြ်န္ေတာ့္ တြင္ေတာ့ ထိုထက္ေကာင္း သည့္ အၾကံ မရွိေသးသည္ မို႕ သစ္ပင္စိုက္ပါမည္။ ကြ်န္ေတာ့ အတြက္၊ အမ်ား အတြက္၊ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ ၁ ဆက္၊ ၂ ဆက္၊ ၃ ဆက္ အတြက္ ကြ်န္ေတာ္သစ္ပင္စိုက္ပါ မည္။

Other Ref: http://rainforests.mongabay.com/deforestation/2000/Myanmar.htm
http://earthtrends.wri.org/pdf_library/cp/cli_cou_104.pdf
http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1974819,00.html

မိတ္ေဆြတု (၁၆) ေယာက္…

အညဒတၱဳဟရ မည္ေသာ မိတ္ေဆြတု (၄) ေယာက္
(၁) အခါခပ္သိမ္း မိမိထံမွ ပစၥည္းဥစၥာကိုသာ ေဆာင္ယူေလ့ရွိတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၂) မိမိထံသို႔ တစံုတရာ အနည္းငယ္မွ်ကိုသာ ယူလာၿပီး အမ်ားအျပားကို ေဆာင္ယူေလ့ ရွိတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၃) ေဘးအႏ ၱရယ္ တစံုတခုႏွင့္ ႀကံဳေတြ႕လာေသာအခါ၌ လာေရာက္မွီခိုကာ အမႈကိစၥကို ေဆာင္ရြက္ၿပီးလွ်င္ အမႈကိစၥၿပီးစီးေသာအခါ ျပန္လွည့္၍ မၾကည့္၊ သတိမရတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၄) သူ၏အက်ဳိးစီးပြားအတြက္ သက္သက္ကိုသာ လာေရာက္မွီခိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။

၀စီပရမ မည္ေသာ မိတ္ေဆြတု (၄) ေယာက္
(၁) မိတ္ေဆြ မေန႔ကလာလွ်င္ျဖင့္ ရႏိုင္ေပ၏။ ယေန႔မွ လာသည့္အတြက္ မေပးရပါ ဟူ၍ အတိတ္ျဖစ္ေသာ စကားတို႔ျဖင့္ ခ်ီးေျမွာက္ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြအတု။
(၂) မိတ္ေဆြ လာတာ ေစာေနပါသည္၊ နက္ျဖန္ သန္ဘက္ေလာက္ ဆိုလွ်င္ ရႏိုင္ေပ၏ ဟု အနာဂတ္ျဖစ္ေသာ စကားတို႔ျဖင့္ ခ်ီေျမွာက္ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၃) မိတ္ေဆြအား ဤ၀တၳဳ၊ ဤပုဆိုးႏွင့္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ အတြက္ ေပးခ်င္ပါသည္၊ သို႔ေသာ္လည္း ကၽြႏ္ုပ္၌ ဤတစ္ခု၊ ဤတစ္ထည္သာ ရွိသည့္အတြက္ မေပးရပါ ဟု အခ်ည္းႏွီးေသာ စကားတို႔ျဖင့္ ခ်ီးေျမွာက္ ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၄) မိတ္ေဆြအား တစံုတခု ရထားျဖစ္ေစ၊ လွည္းျဖစ္ေစ အလိုရွိက ငွားခ်င္ပါ၏။ သို႔ေသာ္လည္း လွည္း၌ ၀င္ရိုးက်ဳိးေနသည္ ဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ ရထား၌ ဘီးပ်က္ေနသည္ ဟူ၍ လည္းေကာင္း အပ်က္စကားႏွင့္သာ ခ်ီးေျမွာက္ ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။

အႏုပိယဘာဏီ မည္ေသာ မိတ္ေဆြတု (၄) ေယာက္
(၁) မေကာင္းမႈကို ျပဳလုပ္ရန္ တိုင္ပင္ပါကလည္း ေကာင္း၏ ဟူ၍ ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၂) ေကာင္းမႈကို ျပဳလုပ္ရန္ တိုင္ပင္ပါကလည္း မေကာင္း၏ ဟူ၍ ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၃) ေရွ႕တြင္သာ ေက်းဇူးစကားကို ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၄) မ်က္ကြယ္ရာ၌ ေက်းဇူးမဲ့ စကားကို ေျပာဆိုတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။

အပါယသဟာယ မည္ေသာ မိတ္ေဆြတု (၄) ေယာက္
(၁) အရက္ေသစာ ေသာက္စားမႈ၌ တိုက္တြန္းတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၂) အေလာင္းအစား ကစားမႈ၌ တိုက္တြန္းတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၃) ပြဲလမ္းသဘင္ ေပ်ာ္ရႊင္မႈ၌ တိုက္တြန္းတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။
(၄) ညအခ်ိန္မေတာ္ လမ္းေလွ်ာက္မႈ၌ တိုက္တြန္းတတ္ေသာ မိတ္ေဆြတု။

copy from:http://ashinnyanadipa.blogspot.cc
စိတ္၏ခ်မ္းသာျခင္းကိုယ္၏က်မ္းမာျခင္းႏွင့္ျပည့္စုံပါေစ

အေတြး အပိုင္းအစမ်ား

ခုတေလာ ကြ်န္ေတာ္စဥ္းစာေနမိတာေလးေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားပါတယ္... ဥပမာ၊ ႏိုင္ငံတခု ဘက္ေပါင္းစံုတိုးတက္ေစခ်င္လွ်င္ ဘာေတြက အေရးၾကီးပါသလဲ...သဘာ၀အရင္းအျမစ္လား၊ လူသားမ်ား၏ စဥ္းစားေတြေခၚႏိုင္စြမ္း ႏွင့္ တီထြင္ဖန္တီးႏိုင္မွဳလား။ ၎အခ်က္အလက္မ်ား ျပည့္စံုကာမွ် ႏွင့္ သမမွ်တေသာ၊ စည္းလံုးညီညြတ္ေသာ၊ ေအးခ်မ္းသာယာေသာ ခ်စ္ၾကည္ရင္းႏွီးေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခု၊ ႏိုင္ငံတခု တည္ေထာင္ႏိုင္မည္ေလာ...စသျဖင့္ မဆံုးႏိုင္ေသာ အေတြးေရယာဥ္ေၾကာမွာ ေျမာေနမိသည္။ ဘာျဖစ္လို႕ စဥ္းစားမိလည္း ဆိုေတာ့ ကြ်န္ေတာ္ခ်စ္တဲ့ ႏိုင္ငံကို တျခား ကြ်န္ေတာ္ေရာက္ဖူးတဲ့ အာရွႏိုင္ငံေလးေတြႏွင့္ ယွဥ္ၾကည့္မိလို႕ ဟုဆိုရမွာပါ ပဲ။ အဆံုးသတ္ေကာက္ ခ်က္ခ်မိတာေတာ့ ႏိုင္ငံသားမ်ား၏ ပညာတတ္ေျမာက္မွဳ ႏွုံး ႏွင့္ စဥ္းစား ေတြးေခၚႏိုင္မွဳ ႏွဳံးသည္ ထိုႏိုင္ငံ၏ ကံၾကမၼာကို ျပဳျပင္သည္ ဟုသာဆိုခ်င္ပါသည္။ ႏိုင္ငံတခု၏ အစဥ္အလာကို ေလ့လာၾကည့္မည္ ဆိုလွ်င္ လူမ်ိဳးရွိသလား၊ စာေပရွိသလား၊ ယဥ္ေက်းမွဳရွိသလား စသည္ျဖင့္ ေျခေျချမစ္ျမစ္ ေလ့လာရေပမည္။ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ႏိုင္ငံကိုေမးမည္ ဆိုလွ်င္ ရွိတာေပါ့ဟု တျပိဳင္တည္း၀ိုင္းေျဖၾကမွာမနည္းေပ။ တခ်ိဳ႕ဆိုလွ်င္ လူမ်ိဳးၾကီး ၇ မ်ိဳးေတာင္ရွိသည္ ဟုဆိုၾက ေပဦးမည္။ ကခ်င္၊ ကယား၊ ကရင္၊ ခ်င္း၊ ဗမာ၊ မြန္၊ ရခိုင္၊ ရွမ္း စသျဖင့္ ကြ်န္ေတာ္ဂုဏ္ယူ ရေသာ ကြ်န္ေတာ့ ႏိုင္ငံ၏ လူမ်ိဳးၾကီးမ်ား သည္ ျပည္နယ္အလိုက္ လူမ်ိဳးပင္မက၊ သက္ဆိုင္ရာစာေပ ႏွင့္ ယဥ္ေက်းမွဳမ်ားပါ အသီးသီးရွိၾကပါသည္။ သို႕ေသာ္ သာစဥ္ေျမးဆက္ အဆင့္ဆင့္တိုးတက္ခဲ့ပါရဲ႕လားဟုေမးလွ်င္ ဆိတ္ဆိတ္ ေနၾကရေပမည္။ ယုတ္ေလွ်ာ့ေပ်ာက္ကြယ္ေန သည္ကိုပင္ေတြ႕ျမင္ေနရေသာ ယေန႕ေခတ္တြင္ တိုးတက္မွဳရွိပါသလားဆိုေသာ ေမးခြန္းသည္ ရန္စသည္ႏွင့္ပင္ တူေကာင္းတူေပလိမ့္မည္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ယဥ္ေက်းမွဳေတြ၊ စာေပေတြ တိုးတက္မွဳမရွိဘဲ ယုတ္ေလွ်ာ့ေပ်ာက္ကြယ္ ကုန္ရပါသလဲ။ ထိုကဲ့သို႕ ေသာေမးခြန္းကို ေမးခြန္းႏွင့္သာ ျပန္ေျဖရမည္ထင္ပါသည္။ သက္ဆိုင္ရာလူးမ်ိဳးတို႕သည္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ အလြယ္တကူရၾကပါရဲ႕လား၊ အသစ္အသစ္ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ မ်ိဳးဆက္တို႕သည္ အသိအျမင္ၾကီးမားပါရဲ႕လား၊ အေတြးအေခၚရင့္သန္ပါရဲ႕ လား၊ အေျမာ္အျမင္ထြန္းေပါက္ပါရဲ႕လား၊ အက်င့္သိကၡာခိုင္မာပါရဲ႕လား၊ အေတြ႕အၾကံဳက်ယ္၀န္းပါရဲ႕လား၊ တာ၀န္သိစိတ္ တာ၀န္ယူစိတ္ေရာရွိၾကပါရဲ႕လား ဟူ၍ အဆင့္ဆင့္ စမ္းစစ္ရေပမည္။ ထိုကဲ့ သို႕ေသာလူသား စြမ္းရည္မ်ားရရွိရန္မည္သူ႕ အေပၚတြင္မူတည္ပါသနည္း၊ မည္သူ႕တာ၀န္လဲ ဟုေမးလွ်င္မူ မိသားစုတိုင္း၏တာ၀န္ ဟုဆိုရေပမည္။ မိမိ မ်ိဳးဆက္တြင္မွ ဥာဏ္အားစိုက္၍ မိမိ၏ေနာက္မ်ိဳးဆက္အား အထက္ပါလူသားစြမ္းရည္မ်ားရရွိေအာင္၊ ရယူႏိုင္ေအာင္ အခြင့္အေရးဖန္တီး မေပးႏိုင္လွ်င္ မိမိ မွီတင္းေနထိုင္ရာ ေဒသ၏ ယဥ္ေက်းမွဳ စာေပတို႕မွာ တိုးတက္ျခင္းႏွင့္ ဆန္႕က်င္ဘက္လမ္းေၾကာင္းေပၚသို႕ေကာင္းေကာင္းၾကီးေရာက္ရေပလိမ့္မည္။ ဘာ့ေၾကာင့္ ထိုလူသားစြမ္းရည္တို႕သည္ လူ႕အဖြဲ႕ အစည္းတခု၏ လူတိုင္းလူတိုင္းတြင္ ရွိသင့္ပါသနည္း၊ ရွိရပါမည္နည္း။ ေမးသင့္ ေမးထိုက္ေသာ ေမးခြန္းဟုပင္ဆိုရေပမည္။ ေအးေအး ေနလို႕ရပါလွ်က္ႏွင့္ ထိုရွဳပ္ရွဳပ္ေထြးေထြး ေတြအဘယ့္ေၾကာင္ရွိရပါမည္နည္း။ လူတဦးသည္ အသိဥာဏ္ပညာ၊ အေတြ႕အၾကံဳ ရင့္က်က္လာသည္ႏွင့္ အမွ် စဥ္းစားဆင္ျခင္ႏိုင္မွဳ၊ ေတြးေခၚေျမာ္ျမင္ႏိုင္မွဳသည္ ကြ်ဲကူးေရပါ ဆိုသလို တိုိးတက္လာျမဲေပ။ ႏွိဳင္းႏွိဳင္းဆဆ ေတြးေတြး ေခၚေခၚ ရွိေသာလူတဦး၏ စဥ္းစားလုပ္ကိုင္ေသာ ကိစၥ၊ ေျပာဆိုေသာ အေၾကာင္း အရာတို႕သည္၊ ျဖစ္သလိုေနထိုင္ခဲ့ေသာ လူတဦး၏ အျပဳအမူ ႏွင့္ယွဥ္လွ်င္ အမွားႏွင့္ အေတာ္ေ၀းကြာမည္မွာ မုတ္ခ်မလြဲေပ။ မိသားတစု ျခင္းစီက ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ေပးျပီးေသာ ထိုမ်ိဳးဆက္တခု လူလားေျမာက္လာခ်ိန္တြင္ တႏိုင္ငံလံုးအတိုင္းအတာ ႏွင့္ လူေတာ္ လူေကာင္း အရည္အခ်င္းျပည့္၀ေသာလူမ်ားကိုသာ ပိုင္ဆိုင္ခြင့္ရေပလိမ့္မည္။ ထိုအခါ မည္သည့္ စနစ္ကိုတည္ေထာင္သည္ျဖစ္ပေစ၊ လူေတာ္ကေလးမ်ား၏ ေကာင္းမြန္ေသာေစတနာ ႏွင္ က်ယ္ျပန္႕ေသာ အေျမာ္အျမင္ေၾကာင့္ထိုတိုင္း ျပည္မွာ ယဥ္ေက်းမွဳ၊ ဘာသာ၊ စာေပ ဘက္ေပါင္းစံုမွာ တိုးတက္မည္မလြဲေပ။ ထိုလူသားတို႕၏ စြမ္းရည္ကို တိုးတက္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ႏိုင္သေရြ႕ ထိုတိုင္းျပည္သည္ တိုးတက္မွဳသည္ တိုးတက္မွဳရေစဖို႕ အေၾကာင္းျဖစ္သကဲ့သို႕ အေပါင္းစက္၀ိုင္းအတြင္းမွာ ပင္ အလီလီေသာ တိုးတက္မွဳတို႕ရရွိေပလိမ့္မည္။