ထိန္းသိမ္းရမည့္ ပတ္၀န္းက်င္

ေဖေဖၚ၀ါရီ ခရီးသြားကျပန္လာပီး စိတ္၀င္စားတဲ့အေၾကာင္းေလးေတြ ကိုစေရးျဖစ္ေပမဲ့ အဆံုးမသတ္ႏိုင္လို႕ ပိုစ္ ၃ ခုေလာက္ Draft မွာေအာင္းေနခဲ့ပါတယ္။ စိတ္၀င္းစား မိေနတဲ့ေခါင္းစဥ္ကလည္းေတာ္ေတာ္ မ်ားတာဆိုေတာ့ ကိုယ့္စိတ္ ကိုတိုင္က ကစဥ္ကလွ်ားနဲ႕ ဘာမွပီးေျမာက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္ဘူး ျဖစ္ေနခဲ့တာပါ။ ပီးခဲ့တဲ့အပတ္က စာတိုက္ပံုးစစ္ေတာ့မွ SOS ဆိုပီး စာအုပ္ငယ္ တခုနဲ႕ CD တျပားေတြ႕ရေတာ့ စိတ္၀င္စားစရာ တခုထပ္တိုးလာျပန္တာပါပဲ။ ပိုဆိုးတာက အဲဒီ စာအုပ္ေပၚမူတည္ျပီး ပိုပီးသိစရာေတြ၊ သိခ်င္လာတာေတြ ပိုမ်ားလာျပန္တာပါပဲ။ စာအုပ္ေလးက ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး လို႕ထင္ရေပ့မဲ့ သက္သက္လြတ္ စားဖို႕ကိုသာေစာင္းေပးပီး ေရထားတယ္လို႕ ထင္မိတယ္။ အသား ႏွင့္ အသီးအႏွံ မွ်တေအာင္ စားရမွာ ပဲ ဟု ငယ္ငယ္ ကတည္းကခံယူထားတာ မို႕ သူ႕ စာအုပ္မွာပါလာတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးကို သာကိုယ္က ပို စိတ္၀င္စားမိတယ္။

ကမၻာၾကီး ပို ပူလာတယ္၊ ကာဗြန္ေတြေၾကာင့္ ဆိုတာက လြဲလို႕ က်န္တဲ့ဗဟုသုတ ဘာမွ် မရွိခဲ့တာအမွန္ပါ။ ကမၻာ နဲ႕ ကာဗြန္ ဘယ္လို ဆက္သြယ္ ပက္သက္ေန သလဲ၊ ကာဗြန္က ဘာေၾကာင့္ ကမၻာ ကိုပူေစ တာလည္း ဆိုတာ ကြ်န္ေတာ္ တခါမွ မစဥ္းစားဖူး တဲ့အေၾကာင္း အရာေတြပါ။ စိတ္မ၀င္စားခဲတာလည္းပါမွာပါ။ ခုေတာ့ တကမၻာလံုးကလည္း Global Warming ၊ အိမ္ကို ဖုန္းဆက္ေတာ့လည္း ပူလိုက္တာသားေရ ၄၀ ဒီဂရီ စဲစယက္ ေတာင္ရွိတယ္ ဆိုတာေတြကို အဆက္မျပတ္ၾကားေနရတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ SOS ဆိုတဲ့ စာအုပ္ ကေလးက ကြ်န္ေတာ့ အေတြးထဲမွာေတာင္ မရွိတဲ့ ေမးခြန္း ေတြကို ရွာေဖြဖတ္ရွဳဖို႕ တြန္းအားေပးခဲ့တယ္။

ပထမဦး ဆံုးစိတ္၀င္တစား သိလိုက္ရတာေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ကမာၻၾကီး ကိုယ္တိုင္ က အပူေတြထုတ္လႊတ္ေနတယ္ ဆိုတာပါပဲ။ ထုတ္လႊတ္လိုက္ေသာ အပူပမာဏရဲ႕ ၂၀ ရာခုိင္ႏွံဳး ဟာ ကမာၻ အပါအ၀င္ ျဂိဳေတြလည္ပတ္မူ စြမ္းအင္ေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ လာတာျဖစ္ပီး၊ က်န္တဲ့ ၈၀ ရာခိုင္ႏွဳံး ကေတာ့ ေရဒီယိုသတၱိၾကြပီး လွ်ပ္စစ္သံလိုက္လွိဳင္းထုတ္ လႊတ္မွဳ႕ေၾကာင့္လို႕ဆိုပါတယ္။ အဲဒီေနရာက် မွ ကာဗြန္က ၀င္ပီး အက်ိဳး(အဆိုး)ျပဳတာပါ။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္နဲ႕ တခ်ိဳ႕ ဂတ္စ္ေတြက ကမာၻေျမက စြန္႕လိုက္တဲ့ အပူေတြကို အာကသထဲ အလြယ္တကူေရာက္မသြားေအာင္ စုတ္ယူထိန္းသိမ္း ထားလိုက္တာပါ။ အဲဒီလိုျဖစ္ရပ္ ကိုေတာ့ Greenhouse effect လို႕ေခၚပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ စဥ္းစား စရာက ဟိုးကနဦးအစကတည္းက ကမာၻကလည္ေန တယ္၊ နဂိုကတည္းကလည္း ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ေတြရွိေနတယ္၊ ခုမွဘာလို႕ Global Warming ထေအာ္ရသလဲ၊ ဘာလို႕ ကမာၻ႕ အပူခ်ိန္ပိုတက္လာရလဲ။ အၾကမ္းအားျဖင့္ေတာ့ ကမာၻႏွင့္ အ၀ွမ္း ျမိဳ႕ျပေတြ တိုးတက္လာၾကတယ္...တိုးတက္လာသည္ႏွင့္ အမွ် ျမိဳ႕ျပလိုအပ္ခ်က္အရ သစ္ပင္ေတြခုတ္ရျခင္း၊ ျမိဳ႕ျပ အသံုးအေဆာင္ပစၥည္းမ်ားမွ ေဘးထြက္ ဓါတ္ေငြ႕အျဖစ္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္မ်ား ေလထုအတြင္းစြန္႕ထုတ္လာၾကျခင္း (ေမာ္ေတာ္ကားမ်ား၊ စက္ရံုမ်ား၊ စိုက္ပ်ိဳးေျမအတြက္ သစ္ေတာမီးရွိဳ႕ျခင္းမ်ား) ေၾကာင့္ျဖစ္သည္ဟုဆိုရေပမည္။ သစ္ပင္၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ႏွင့္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ဆက္သြယ္မွဳကိုေတာ့ လူေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားသိပီးသားမို႕ အေထြအထူး အျဖစ္အက်ယ္မေျပာေတာ့ပါ။ အက်ဥ္းအားျဖင့္ သစ္ပင္သည္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ကို အသံုးျပဳကာ အလင္းျဖင့္အစာဖြဲ႕စီးပီး ေအာက္ဆီဂ်င္ကို ေလထုအတြင္းသို႕ေဘးထြက္ဓါတ္ေငြ႕အျဖစ္ျပန္လည္ထုတ္လႊတ္ေပးသည္။ ဤဆက္သြယ္ခ်က္ကို သိေသာ္ညားလည္း အရြယ္ေရာက္ပီးသစ္ပင္ တပင္သည္ တႏွစ္လွ်င္ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ မည္မွ်စုတ္ယူ၍၊ ေအာက္ဆီဂ်င္မည္မွ်ထုတ္သနည္းဟုေမး လွ်င္မူ ရုတ္တရက္ ခ်က္ခ်င္းေျဖရန္ မလြယ္ကူလွေပ။

Breathing Earth ၏အဆိုအရ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ဗမာႏိုင္ငံသည္ ၅၄ မိနစ္ တိုင္း ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ တန္ ၁၀၀၀ ထုတ္လုပ္ေနပီး၊ ပ်မ္းမွ်ျခင္းအားျဖင့္ လူတေယာက္သည္ တႏွစ္လွ်င္ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ၀.၂ တန္ေလထု အတြင္းသို႕ရွဳထုတ္လွ်က္ရွိသည္။ အရြယ္ေရာက္ပီး သစ္ပင္တစ္ပင္၏ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ စုပ္ယူႏွံဳးမွာမူ တႏွစ္လွ်င္ပ်မ္းမွ်အားျဖင္ ၄၃ ေပါင္ႏွံဳး ရွိ၍၊ ေအာက္ဆီဂ်င္ထုတ္လုပ္ႏွံဳးမွာမူ တႏွစ္လွ်င္ ၁၁၅ေပါင္ႏွံဳးရွိ သည္ဟု Colorado Tree အဖြဲ႕အစည္း၏ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရသိရွိရသည္။ အရြယ္ေရာက္ပီး သစ္ပင္ဟုဆိုရာ၌ သစ္ပင္ ပင္စည္လံုးပတ္ သည္ ရင္ညြန္႕အျမင့္(၁.၅ မီတာ) ၌ ၂၀ လက္မ ၀န္းက်င္ရွိေသာ သစ္ပင္မ်ိဳးကိုဆိုလို ျခင္းျဖစ္သည္။

အထက္ပါ အခ်က္အလက္မ်ားအရ လက္ရွိ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ႏိုင္ငံ၏ ကာဗြန္ထုတ္လုပ္ႏွံဳး ကိုထိန္းသိမ္းႏိုင္ရန္ လူတေယာက္အတြက္ သစ္ပင္ (20 DBH) ၂ ပင္လိုအပ္ပါသည္။ လက္ရွိသစ္ ထုတ္လုပ္မွဳအေျခအေန၊ သစ္ေတာထိန္းသိမ္းမွဳ အေျခအေန မည္သိုရွိသည္ မသိ၍ ကြ်န္ေတာ္တို႕ႏိုင္ငံ ၏ ecosystem မပ်က္မစီး ရွိေသးသည္ဟု ေျပာရန္ခက္လွသည္။ ဥပမာ သစ္ေတာမ်ား ရွိေသးသည္ဟု ဆိုေသာ္ညားလည္း ၀ါးေတာ သို႕မဟုတ္ ေတာျပဳတ္စပ္ ျဖစ္ေနႏိုင္ပါသည္။ ျမန္မာ့ သစ္ေတာစီးမံ ခန္႕ခြဲမွဳႏွင့္ ပက္သက္၍ သစ္ေတာဦးစီး မွလည္းေကာင္း၊ ႏိုင္ငံတကာမွ လည္းေကာင္း စာတမ္းမ်ားစြာ ထြက္ရွိထားေသာ္လည္း၊ စားတမ္းမ်ား သုေတသနမ်ား ႏွင့္ဆန္႕က်င္စြာျမန္မာ့ ရာသီဥတုမွာ ဆိုး၀ါးသထက္ ဆိုး၀ါး လာေနေပသည္။ မိုးေလ၀သ ဦးစီးဌာန ၏ ခန္႕မွန္းခ်က္ အရ ေနာင္တြင္ ျမန္မာ ျပည္ပ၌ အက္ဆစ္မိုး စရြာႏိုင္သည္ ဟုဆိုပါသည္။ Earth Trends ရဲ႕ ျမန္မာျပည္ နဲ႕ ပက္သက္တဲ့ ေပပါတခု ကိုလည္း ဒီမွာေတြ႕ႏိုင္ပါ တယ္။

ဤေနရာတြင္ ကြ်န္ေတာ္ေျပာခဲ့တာေလးေတြ ကို ေကာက္ေၾကာင္းျပန္ဆြဲလိုပါသည္။ ကာဗြန္ဒိုင္ေအာက္ဆိုက္ ဓါတ္ေငြ႕မ်ားေၾကာင့္ ကမာၻၾကီးပိုမို ပူေႏြးလာပီး၊ သစ္ေတာျပဳန္းတီးမွဳ ျမိဳ႕ျပဖြံ႕ျဖိဳး လာမွဳတို႕က လည္း ေလးထုအတြင္းကာဗြန္ဒိုင္ ေအာက္ဆိုက္မ်ားျပားေစကာ ကမာၻ႕ ပူေႏြးမွဳကို အရွိန္အဟုန္ ျမွင့္ေပးလွ်က္ရွိသည္။ ဤႏွံဳး အတိုင္းဆက္လက္ သြားမည္ဆိုလွ်င္ ေနာင္တြင္ ကမာၻေပၚ၌ လူသား အပါအ၀င္ သက္ရွိသတၱ၀ါမ်ား အသက္ရွင္ေနထိုင္ရန္ အင္မတန္ ခက္ခဲေပ လိမ့္မည္။ ထိုအခ်ိန္သည္ မ်က္ျမင္ေတြ႕ရန္ေတာ္ေတာ္ လိုေသးသည္ဟု ဆိုႏိုင္ေပသည္။ လက္ရွိ လက္ေတြ႕ ေတြျမင္ႏိုင္တာကေတာ့ ေရခဲေတာင္မ်ား အရည္ေပ်ာ္ေနျခင္း၊ ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာျခင္း ႏွင့္ 24 မတ္လ 2010 ရက္ေန႕ တိုင္းမ္ သတင္း စာတြင္ ပါလာေသာ New Moore Island ေျပာက္ဆံုး သြားျခင္းတို႕ပင္ ျဖစ္သည္။

ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္ျမင့္တက္ လာျခင္းကို သာမာန္ မွ် မၾကည့္ဘဲ၊ ထဲထဲ ၀င္၀င္ ေလ့လာၾကည့္ မည္ဆို လွ်င္လည္း စိတ္၀င္စား စရာေကာင္းလွသည္။ သိပၸံ ပညာရွင္တို႕၏ အဆိုအရ လြန္ခဲ့ေသာ ၁၀ စုႏွစ္အတြင္း ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္သည္ ႏွစ္စဥ္ 0.2 လက္မ ႏွံဳး ႏွင့္ျမင့္တက္လွ်က္ရွိသည္။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ဖြံျဖိဳး တိုးတက္မွဳႏွင့္ ေရအရင္းအျမစ္သည္ ခြဲျခား၍ မျဖစ္ႏိုင္ သလို႕ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ျမိဳ႕ေတာ္ မ်ားသည္ လည္း ပင္လယ္ကမ္းရိုးတန္း အစပ္တြင္သာရွိၾကသည္။ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ အတိုင္းအတာ တခုအထိျမင့္တက္လာခ်ိန္တြင္ ေရလႊမ္းမိုးမွဳ၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱရယ္ ႏွင့္ ေရာဂါဘယ မ်ားကို ထိုျမိဳ႕ၾကီးမ်ားက ပိုမို ခံစားရမည္မွာ မလြဲေပ။

ထိုေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ေနထိုင္ေသာ ကမာၻေျမၾကီး အရွည္သျဖင့္ စိမ္းလန္းသာယာေရး၊ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ႏွင့္ တျခားသက္ရွိသတၱ၀ါ မ်ား ျပဳန္းတီးေပ်ာက္ကြယ္ မသြားေစရန္ တဦးျခင္းစီ တေယာက္ျခင္းစီ အေနႏွင့္ တစံုတခု အျမန္ဆံုး လုပ္ေပး သင့္သည္ဟု ကြ်န္ေတာ္ျမင္မိသည္။ တစ္ဦး ျခင္းစီ တြင္ ပိုမို၍ ေကာင္းမြန္ေသာ အစီအမံ မ်ားရွိေနႏိုင္သည္ မို႕ ဤပို႕စ္ေလး ကို ဖတ္မိသူမ်ားလည္း သစ္ပင္ စိုက္ပါ ဆိုသည့္ ေယ်ဘံုယ် အၾကံဥာဏ္ မွ်ႏွင့္ မပိတ္ဆို႕လိုပါ။ ကြ်န္ေတာ့္ တြင္ေတာ့ ထိုထက္ေကာင္း သည့္ အၾကံ မရွိေသးသည္ မို႕ သစ္ပင္စိုက္ပါမည္။ ကြ်န္ေတာ့ အတြက္၊ အမ်ား အတြက္၊ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ ၁ ဆက္၊ ၂ ဆက္၊ ၃ ဆက္ အတြက္ ကြ်န္ေတာ္သစ္ပင္စိုက္ပါ မည္။

Other Ref: http://rainforests.mongabay.com/deforestation/2000/Myanmar.htm
http://earthtrends.wri.org/pdf_library/cp/cli_cou_104.pdf
http://www.time.com/time/health/article/0,8599,1974819,00.html

စကားအဂၤါ (၁၀)ပါး

ေအာင္ျမင္ျခင္းသည္ လူအခ်င္းခ်င္း ေျပျပစ္စြာ ဆက္သြယ္ႏိုင္ျခင္းေပၚတြင္ အေျခတည္ပါသည္။ ေအာင္ျမင္လိုသူမ်ားသည္ စကားအဂၤါ အခ်က္ (၁၀) ခ်က္ ကိုေသေသခ်ာခ်ာေလ့လာၿပီး မိမိကိုယ္ကို ေလ႕က်င့္ သင္႕ေပသည္. . . .

၁။ အခ်ိန္ကို ေလ့လာ၍ ေျပာဆိုျခင္း။

၂။ မွန္ေသာစကားကိုသာ ေျပာဆိုျခင္း။

၃။ အေၾကာင္းႏွင့္အက်ိဳး ခိုင္လံုေသာစကား (တရားအားေလ်ာ္စြာ စကား) ကိုေျပာဆိုျခင္း။

၄။ အက်ိဳးရွိမည့္ စကားကိုသာ ေျပာဆိုျခင္း။

၅။ ခ်စ္ခင္ဖြယ္ေကာင္းေအာင္ ေျပာဆိုျခင္း။

၆။ ျပံဳးရႊင္စြာ စကားေျပာတတ္ျခင္း။

၇။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ ခ်င့္ခ်ိန္၍ ေျပာဆိုျခင္း။

၈။ စကားေျပာဆိုရာတြင္ မေႏွးလြန္း မျမန္လြန္ဘဲ ေအးေဆးစြာေျပာဆိုျခင္း။

၉။ စကားအသံုးအႏႈန္းကို မွန္ကန္စြာႏွင့္ ယဥ္ေက်းစြာေျပာဆိုျခင္း။

၁၀။စကားေျပာဆိုရာတြင္ ဗလံုးဗေထြး မေျပာဘဲ ရွင္းလင္းျပတ္သားစြာ ေျပာဆိုျခင္း။

အထက္ပါ (၁၀) ခ်က္နွင့္ ျပည့္စံုသူျဖစ္ပါက ႏွစ္လိုဖြယ္ေကာင္းေအာင္ စကားေျပာတတ္သူ ျဖစ္လာမွာ အေသအခ်ာပင္ျဖစ္ပါသည္။

(သီတဂူဆရာေတာ္၏ တရားေတာ္တစ္ခုထဲမွ ထုတ္ႏႈတ္တင္ျပပါသည္)

သဘာ၀ ဒီေရေတာ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး စီမံကိန္း တိုးတက္မွု အစီရင္ခံစာ ၃၀ ဇြန္ ၂၀၀၆

ျမန္မာနိုင္ငံ၏ ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ရခိုင္ျပည္နယ္၊ ဧရာ၀တီ တိုင္း ႏွင့္ တနသၤာရီ တိုင္း တို႕ သည္ ကမ္းရိုးတန္းေဒသမ်ားျဖစ္ ကာ ကမ္းရိုးတန္း အရွည္ ၁၉၀၀ ကီလိုမီတာခန္႕ ရွည္လွ်ားသည္။ ကမာၻ အရပ္ရပ္ရွိ ဒီ ေရေတာမ်ား ျပဳန္းတီး ေပ်ာက္ကြယ္ေန သည္ႏွင့္ အမွ် ျမန္မာ့ ဒီေရေတာမ်ား လည္းေလွ်ာ့ပါးျပဳန္းတီးလွ်က္ရွိၾက သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ဒီေရေတာ ျပဳန္းတီးရျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းအရင္းမ်ား မွာ၁) ထင္းႏွင့္ မီးေသြးမ်ား အလြန္ အကၽႊံ ထုန္ယူ သံုးဆြဲျခင္း၂) လူေန ထူထပ္လာျခင္း၃) စိုက္ပ်ိဳးေျမ အတြက္ ဒီေရေတာမ်ားအား ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းျခင္း၄) တရားမ၀င္ ပုစြန္ ေမြးကန္မ်ား အတြက္ ဒီေရေတာမ်ားအား ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းျခင္း တို႕ေၾကာင့္ျဖစ္သည္။၁၉၂၄ မွ ၁၉၈၄ အထိ မွတ္တမ္းမ်ား အရ၊ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကြ်န္းေပၚ ရွိဒီေရေတာ မ်ားသည္ ၁၉၂၄ ခုႏွစ္ တြင္ ရွိခဲ့ေသာ ဒီေရေတာ ပမာဏ၏ ၁၂.၃ ရာခိုင္ႏွဳံး သာ က်န္ေတာ့ သည္။ ၁၉၈၁ မွစတင္ကာ သစ္ေတာ ႒ာန မွ ႏွစ္စဥ္ ဒီေရေတာ ဧက ၁၀၀၀ ေက်ာ္ စိုက္ပ်ိဳးခဲ့ေသာ္လည္း၊ ျပဳန္းတီးမွု ႏွုန္း ႏွင့္ ဧရိယာ ကို မမီႏိုင္ခဲ့ေပ။ ေနာက္ပိုင္းတြင္ UNDP, FAO, JICA ႏွင့္ INGOs တို႕မွ ျမန္မာ့ ဒီေရေတာ ထိန္းသိမ္း ေရး အတြက္ လိုအပ္ေသာ အကူအညီမ်ားေပးခဲ့သည္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ အနည္းငယ္ အတြင္း တရားမ၀င္ ပုစြန္ကန္ တူးေဖၚမွုသည္ ဒီေရေတာ ထိန္းသိမ္း ေရး စီမံကိန္း အတြက္ အဓိက ျပႆနာ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ ဒီေရေတာ ျပဳန္းတီးလာ သည္ ႏွင့္ အမွ် တဖက္ တြင္လည္း ဒီေရေတာကို မွီ၍ ျဖစ္တည္ေနေသာ ကမ္းရိုးတန္း ကုန္းေျမႏွင့္ ေရေန သတၱ၀ါ တို႕ မွာလည္း တိုက္စား ျပဳန္း တီး၍ လာၾကသည္။သစ္ေတာ႒ာန သည္ Mangrove Action Project (MAP) ၏အကူအညီျဖင့္ Mangrove Service Network (MSN) ႏွင့္ ပူးေပါင္းကာ ဒီေရေတာ စိုက္ပ်ိဳးေရး စီမံကိန္း တခု ကို စတင္ခဲ့ သည္။ ၎စီမံကိန္း၏ ရည္ ရြယ္ခ်က္မွာ ၁) ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကြ်န္းေပၚ ရွိဒီေရေတာ ေပါက္ေရာက္ပံု အဆင့္ဆင့္ ကို ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ေရး ၂) ဒီေရေတာ စိုက္ပ်ိဳးပံု အဆင့္ဆင့္ ကို သရုပ္ျပ အေကာင္အထည္ေဖၚေရး ၃) ေဒသ အတြင္း ဒီေရေတာ စိုက္ပ်ိဳးေရး ကို အရွိန္ အဟုန္ျမွင့္ ေဆာင္ရြက္ေရး တို႕ ျဖစ္သည္။

လက္ရွိ ျမန္မာျပည္၏ ဒီေရေတာ ေျခအေန

ျမန္မာျပည္၏ ဒီေရေတာ မ်ားကို ေဒသ ၃ ခုတြင္ ေအာက္ပါ အတိုင္းေတြ႕ရွိရသည္။





၁၉၂၃ မတိုင္မီ (သစ္ေတာစီမံ ခန္႕ခြဲမွု မရွိ)၁၉၂၄ မွ ၁၉၄၈ သစ္ေတာၾကိဳး၀ိုင္း စနစ္ျဖင့္ စီမံ ခန္႕ခြဲသည္၁၉၄၉ မွ ၁၉၇၂ ေတာ္လွန္ေရးေကာင္စီကာလ - သစ္ေတာဥပေဒျပ႒ါန္းျခင္း မရွိေသး၁၉၇၀ မွ ၁၉၉၂ လူဦးေရ ၄ သန္းခန္႕ရွိေသာ ရန္ကုန္ျမိဳ႕အတြက္ ထင္းႏွင့္ မီးေသြး စည္းကမ္းမဲ့ထုတ္ယူခဲ့သည္၁၉၉၃ သစ္ေတာ ဥပေဒျပ႒ါန္း၍ ထင္းႏွင့္ မီးေသြး ထုတ္လုပ္မွုအား ပိတ္ပင္ခဲ့သည္၁၉၉၅ သစ္ေတာ ႒ာနမွ Community Forest Instruction ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။


စီမံကိန္း အႏွစ္ခ်ဳပ္


တည္ေနရာ: NO.62, လပြတၱာျမိဳ႕နယ္၊ ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ျမန္မာ။(N-15°48¢16², E-94°55¢53² as of GPS reading)
ဧရိယာ: ဧက ၁၀၀
ေျမအေနထား: ေျမျပန္႕ (ပုစြန္ကန္ေဟာင္း မ်ားရွိခဲ့ေသာ ေျမလြတ္ ေျမရိုင္း)
ေျမ၏ PH: 5.3 – 5.5, ရံႊ႕ေျမ
ႏွစ္စဥ္ မိုးေရခ်ိန္ ပွ်မ္းမွ်: 120 လကၼ (ေမလ လယ္ မွ စက္တင္ဘာလကုန္ထိ)
ဆားပါ၀င္ႏွုန္း: 27ppt (in April), 30 ppt (in May), အိုးဘိုေခ်ာင္း
ဒီေရ အတက္အက်: တလလွ်င္ ၁၀ၾကိမ္ေအာက္ ဒီေရလႊမ္းျခင္းခံရေသာ ဧက ၃၀တလလွ်င္ အၾကိမ္ ၂၀ မွ ၃၀ ၾကား ဒီေရလႊမ္းျခင္းခံရေသာ ဧက ၆၀တလလွ်င္ အၾကိမ္ ၃၀ ႏွင့္ အထက္ ဒီေရလႊမ္းျခင္းခံရေသာ ဧက ၁၀
အဓိကမ်ိဳးစိတ္: Ceriops decandra, Excoecaria agallocha (in surrounding area)
စီမံကိန္းကာလ: ဇႏၷ၀ါရီလ ၂၀၀၆ မွ ဒီဇင္ဘာ ၂၀၁၀
အေကာင္အထည္ေဖၚမည့္ အဖြဲ႕အစည္း: Mangrove Service Network (MSN)
ပူးေပါင္း ပါ၀င္မည့္ အဖြဲ႕ အစည္း: သစ္ေတာ႒ာန

ႏို္င္ငံ တကာမွ ပူပင္စြာႏွင့္ စီမံကိန္းခ် ေဆာင္ရြက္ေနစဥ္ မွာပင္ ဒီေရေတာကင္းမဲ့ျခင္း၏ အက်ိဳးဆက္ကို ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ေမလတြင္ တိုက္ခတ္ခဲ့ေသာ Nargis မုန္တိုင္း မွ သက္ေသျပခဲ့သည္။ ေရၾကီးျခင္းႏွင့္ မုန္တိုင္း တိုက္ျခင္းသည္ ဧရာ၀တီ တိုင္း အတြက္ အေတြ႕အၾကံဳရွိျပီး ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ တကမာၻလံုး ရာသီဥတု ေဖါက္ျပန္ေန ေသာအခ်ိန္၊ အင္အားၾကီးမားလွစြာေသာ Nagis မုန္တိုင္း၊ မုန္တိုင္းေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ၂၄ေပ အျမင့္ရွိသည့္ မုန္တိုင္းဒီေရ၊ ဒီေရေတာျပဳန္တီး၍ အကာအကြယ္မဲ့ေနျပီျဖစ္ေသာကမ္းရိုးတန္း၊ ထိုအေျခအေနမ်ားအား လံုးေပါင္းစည္းမိေသာအခါ လူဦးေရ ၁ သိန္းေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရသည့္ အျဖစ္ဆိုးၾကီးကို မ်က္၀ါးထင္ထင္ေတြျမင္ခဲ့ရျပီျဖစ္သည္။ထို႕ေၾကာင့္ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ျခင္း၊ သစ္ေတာမ်ားထိန္းသိမ္းျခင္းသည္ ကြ်န္ုပ္တို႕ ကမာၻ ၾကီးသာယာေရးအတြက္ အလြန္အေရးၾကီးေသာ အခ်ိန္သို႕ ေရာက္ရွိေနျပီ ျဖစ္ရာ အသိပညာေပးျခင္း၊ ပူးေပါင္းပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ေစျခင္း၊ စေသာလုပ္ငန္းမ်ားကို အရွိန္အဟုန္ျဖင့္ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ေနျပီျဖစ္ပါသည္။


(ဥတုရာသီ ေတာကိုမွီ၏။)


Ref: http://www.mangroveactionproject.org/