Monday, December 31, 2012

၉ တန္းေအာင္စာရင္း ႏွင့္ မွတ္မိေနေသာ ဆရာ ..

ဇႏၷဝါရီ ကို ျမန္မာျပည္ ျပန္ျဖစ္ရင္ ကြ်န္ေတာ္တို႕ ၉ တန္း၊ ၁၀ တန္း က ဆရာေတြ ကို သူငယ္ခ်င္းေတြ စုျပီး ကန္ေတာ့ျဖစ္ၾကမွာ ဆိုေတာ့၊ အဲဒီ အခ်ိန္တုန္းက မွတ္မွတ္ရရ ဘာမ်ားရွိခဲ့သလဲ လို႕ ျပန္စဥ္းစားေနမိတယ္။ ခက္တာက ကြ်န္ေတာ့ မွတ္ဥာဏ္က ေကာင္းတာေတြသာ မမွတ္မိတာ၊ မေကာင္းတာေတြေတာ့ အင္မတန္မွ မွတ္မိတတ္တာပဲ။

မွတ္မွတ္ရရ ကိုတန္းစာေမးပြဲေျဖျပီးလို႕ ကိုရင္ခဏ ဝတ္ျပီး၊ တရားစခန္းဝင္ေနတုန္းပါ။ တရက္ တရားျဖဳတ္ တဲ့ ေခါင္းေလာင္ ထိုးျပီးျပီးခ်င္း...

"ကိုရင္ ကိုရင္ ျမန္ျမန္.. " ဆိုျပီး သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ဓမၼာရံုရဲ႕ ျပတင္းေပါက္ကေန အေလာတၾကီး လက္ရပ္ေခၚပါတယ္။ ကိုရင္ကလည္း တရားထိုင္ကခုမွ ထတာဆိုေတာ့ အမွတ္ကေလး နဲ႕ သူ႕ဆီေျဖးေျဖး ေလွ်ာက္သြားျပီး

"ဘာျဖစ္လို႕လဲ တကာ.." လို႕သက္ေတာင့္သက္သာပဲ ေမးလိုက္တယ္။ သူငယ္ခ်င္းက
"ကိုရင့္ နံမည္ ေအာင္စာရင္းထဲမွာ ပါမလားဘူး.. ျမန္ျမန္လိုက္ခဲ့ ေက်ာင္းသြားၾကမယ္.."
အဲဒီက်မွ ကိုရင္လည္း ျပဴးတူးျပာတာနဲ႕ "ေဟ့ ဟုတ္လား ဒုကၡပါပဲ ကြာ ငါလည္းေျဖႏိုင္ ခဲ့ပါတယ္.. က်တဲ့ အထိေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူးကြာ.." ဆိုျပီး အမွတ္တရားေတြလည္း ဘယ္ေရာက္ကုန္မွန္းမသိေတာ့ဘူး သူငယ္ခ်င္း စက္ဘီးေနာက္က ခုန္တက္ျပီး သကၤန္းတလူလူ နဲ႕ အထက္တန္းေက်ာင္းကို ေျပးရပါေတာ့တယ္။

ေက်ာင္းေရာက္ေတာ့ ေအာင္စာရင္ ဘုတ္ေဘးမွာ တာဝန္က်ေနတာ ကိုးတန္းႏွစ္ရဲ႕ ပထဝီ ဘာသာ သင္ေပးရတဲ့ ဆရာပါ။ ကိုရင္လည္း ကမန္းကတန္း ေအာင္စာရင္း ကို တခါထပ္ၾကည့္ ျပီး၊ မပါဘူးဆိုတာေသခ်ာေတာ့ မွ ဆရာ့ ကိုမ်က္ႏွာငယ္ေလးနဲ႕ သြားေျပာရပါတယ္။

"ဆရာ.. ကြ်န္ေတာ့နံမည္ ေအာင္စာရင္းထဲမွာ ပါမလားဘူးဗ်ာ.." 

ဆရာက ခပ္ေသာ့ေသာ့ ျပံဳးျပီး .."ေအာင္စာရင္းမွာ ပါမလာတာ က်လို႕ေပါ့ကြ .."

"ဗ်ာ .." ကြ်န္ေတာ့မွာ ဗ်ာ ဆိုတဲ့ အာေမ႗ိတ္ သံက လြဲလို႕ ဘာမွ ျပန္မေျပာႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ စာေမးပြဲ က်မွာ လည္းအရမ္းေၾကာက္ေနျပီ .. အဲဒီအခ်ိန္က်မွ ဘာေတြ မေျဖႏိုင္ခဲ့ သလဲ ဆိုတာ အေလာတၾကီး ျပန္စဥ္းစာေနတုန္း ....ကြ်န္ေတာ့အေဖ ေရာက္လာျပီး သံပန္းတခါးေတြ ပိတ္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေဆာင္ ထဲဝင္ခါ သူ႕ငယ္ဆရာ (ဆရာဦးဝင္းလိႈင္) ေတြနဲ႕ ေျပာဆိုပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာ ပဲ ကြ်န္ေတာ္အျမဲ ေလးစား အားက် ရတဲ့ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာၾကီး ဦးၾကည္သန္း က ေက်ာင္းအေပၚထက္ရံုးခန္းက ဆင္းလာပါတယ္။ ဆရာေတြ ေျပာဆိုေနၾကတာကို နားေထာင္ျပီး ကြ်န္ေတာ့ဆီကို လွမ္းၾကည့္ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ့ကို ေတြ႕တာ နဲ႕

"ဟာ.. ဒီကုိရင္ လား ဒီကိုရင္ဆိုရင္ မက်ဘူး" ဆိုျပီး ... ေအာင္စာရင္း ရိုက္တဲ့ ဆရာမကို ခ်က္ခ်င္းေခၚခိုင္းေတာ့တာပါပဲ ... ဆရာမ ေရာက္တာ နဲ ခ်က္ခ်င္း ေအာင္စာရင္းကို ျပန္စစ္ခိုင္းပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ေအာင္စာရင္းကို ခ်က္ခ်င္း ျပန္ထုတ္ခိုင္းပါတယ္။ မွတ္မွတ္ရရ ကြ်န္ေတာ္ ကိုးတန္းမွာ အတန္းပတ္လည္ ဒုတိယ ရပါတယ္။ ေအာင္စာရင္းရိုက္ေပးရ တဲ့ ဆရာမ က ၁၀ တန္းက ဆရာမ ဆိုေတာ့ ၁၀ တန္းက်မွ ျပန္ေတြ႕ရပါတယ္။ ျပန္ေတြ႕ေပမဲ့ ဆရာမ ကို ဒီကိစၥ နဲ႕ တြဲျပီး ကြ်န္ေတာ္ မမွတ္မိပါဘူး။ ၁၀ တန္းစာေမးပြဲ ေျဖခါနီး ၁၀ တန္းေက်ာင္းသားအကုန္လံုး ရဲ႕ ခုန္နံပါတ္ေတြကို ျဖည့္ျပီး စာရင္းလုပ္ရ တဲ့ အခါက်ေတာ့ ကြ်န္ေတာ္တို႕ သူငယ္ခ်င္း တခ်ိဳ႕ ဆရာေတြ ကိုကူရပါတယ္။ ကူေနရင္းနဲ႕မွ.. အမွားပါသြားတဲ့ စာရြက္ေတြ.. ကို ေခါက္ခ်ိဳး ခ်ိဳးျပီးသီးသန္႕ ခြဲထားဖို႕ ဆရာမ တေယာက္က ကြ်န္ေတာ့ကို သတိေပးပါတယ္။ တခါတည္းဆက္ျပီး ဆရာမ က "ဘာလို႕ အဲလိုသတိေပးရလဲ သိလား .." လို႕ေမးပါတယ္.. ျပီးေတာ့.. "ငါ အဲဒီလို စာရြက္ေတြ ေခါက္ရမွာ ႏွေျမာလို႕ နင့္ ေအာင္စာရင္း ကို မွားထုတ္ေပးခဲ့ မိတာ.. " လို႕ေျပာပါတယ္။ အဲဒီအခါက်မွ ပဲ ဆရာမ နဲ႕ ကြ်န္ေတာ့ ၉ တန္း ေအာင္စာရင္းကိစၥကို သြား ဆက္စပ္မိပါတယ္။

ဒီအျဖစ္ ကို ပဲ ကြ်န္ေတာ္ တျခားရႈေထာင့္တခုကၾကည့္မိပါတယ္ .. တကယ္လို႕မ်ား ... ကြ်န္ေတာ္ေသေသခ်ာခ်ာ မွတ္မိေနတဲ့ ဝါက် လိုမ်ိဳး .."ေအာင္စာရင္းမွာ ပါမလာတာ က်လို႕ေပါ့ကြ ..." ဆိုတဲ့ အတိုင္းသား လက္ခံလိုက္ရ တဲ့ ေက်ာင္းသားဆိုရင္ .. ဘဝမွာ တႏွစ္ နစ္နာရမွာပါ။ ပိုဆိုးတာက အဲလိုေျပာတဲ့လူက ကြ်န္ေတာ့ဆရာပါ .. ကြ်န္ေတာ့ရဲ႕ အေျခအေနသိေနတဲ့သူက ေက်ာင္းအုပ္ဆရာ ၾကီးပါ။ မိမိ အလုပ္အေပၚ စိတ္ဝင္စားတဲ့သူ နဲ႕ စိတ္မဝင္စားသူ ရဲ႕ ကြားဟခ်က္လို႕လည္းျမင္မိပါတယ္။

လက္လြတ္စပယ္ ေျပာတတ္တဲ့ ဆရာတေယာက္ကို ေတြ႕ခဲ့ရေပမဲ့ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဒီမေတာ္တဆမႈေလးတခုေၾကာင့္ ကြ်န္ေတာ့ ပတ္ဝန္းက်င္မွာ ရွိေနတဲ့ လူတခ်ိဳ႕ ရဲ႕ သေဘာထားကို သိရွိခြင့္ ရခဲ့ပါတယ္။ ပူပူပန္ပန္ ေၾကာင့္ေၾကာင့္က်က် နဲ႕ ကြ်န္ေတာ့ကို လိုက္ကူညီေပးခဲ့ တဲ့ ကြ်န္ေတာ့ သူငယ္ခ်င္း ေဇယ်ာထူး ကိုေတာ့ သတိတရ နဲ႕ ေက်းဇူးတင္မိပါတယ္။

သူငယ္ခ်င္း အားလံုး ႏွစ္သစ္မွာ ေပ်ာ္ရႊင္ႏိုင္ၾကပါေစ။

Interested Inventions in 2012

Well, 2012 is about to over and we need to usher a brand new 2013 in 3 hour time. It has been too long that I do not write any posts for my blog which is now quite dusty with a single post in 2012.

In fact, I have been very excited with new finding since Oct 2011 which is to prove that there is something faster than light speed. Unfortunately, it was not successful, and light traveling in a vacuum is still the universal speed limit according to Einstein's theory.

Particularly in 2012, I am interested in two inventions though there are a lot of new inventions in this year.

The first is the creation of a small, perfect white cloud in the middle of a room. The Dutch artist Berndnaut Smilde has developed a way to generate it using a smoke machine though he needs to carefully monitor the temperature,humidity and lighting.

You can explore more of artist Berndnaut Smilde's works at his website.

Another invention that I am interested is Self-Inflating Tires though main idea and technology has been started introducing since 2008. Now it is specifically highlighted for Goodyear tires which can detect the pressure level in the tires. Once the pressure gets too low in these tires, an internal pressure regulator opens to allow air to flow into a pumping tube, and as the wheel turns, the flattened part helps squeeze air from the tube through an inlet valve into the tires. When the air pressure reaches to maximum allowable level in the tires, the regulator closes automatically.

The similar basic operating procedure can be found on youtube website as well.

There will definitely be many more inventions in 2013, and personally I wish all the inventions to be able to help the daily life of human beings and no invention of life threatening weapons to be successful.

Wishing you and your loved ones a Happy and Prosperous New Year 2013!!  

Saturday, June 16, 2012

It's Crime. It is NOT a religion clash.

During these days, I have been reading news about the clash between Arakanese which is one of Myanmar ethnics and Rohingya, illegal immigrants. What I realized is that all news agencies could not present the case to the readers around the world to have thorough understanding on this issue. Therefore, I decided to put an effort to convey the exact situation to International Communities who might have interested in this issue.

First of all, I would like to highlight that this clash is not something in between Muslim and Buddhist because all religions have been living in Burma peacefully and harmonically to date. However, after reading so many news reports, it seems all news agencies tried to give an idea like the clash is between Muslim and Buddhist. In fact, it is not about any religions, and it is just a matter of how they report. I guess there might be the reason why they reported in such a way to mislead from reality. Perhaps, they tried to extend the case in view of religions or they bought the news from unreliable sources. They themselves would be able to answer on their true intention.

Second on my list to clarify is that Rohingya is NOT one of Myanmar ethnics. Again, this is nothing to do with any religions or human rights. It is simply because they are not Myanmar ethic from the beginning. Many people might want to debate on this fact. If so, I will make myself clear by giving an example. Can I claim that Burmese is one of British ethics after staying in Britain for more than ten years or so? Furthermore, there is no county in the world who will accept illegal immigrants happily. Only Arakanese is very good in nature, and allows Rohingya to stay in their State harmonically though. I can imagine how Arakanese got angry when they (the host) were insulted by illegal immigrants in a way not acceptable by any societies.  

Since three Rohingya guys raped and killed a lady of Arakanese, this is a crime that they had committed. Arakanese should have seriously pushed authorities to take actions against such crime instead of retaliating by killing ten Rohingya guys. As a consequence, Rohingya set fire to thirty villages of Arakanese. In the end, both committed different kinds of crime.

All in all, the rule of law is the most important as it has been repeatedly highlighted by democratic icon, Daw Aung San Suu Kyi. The reason why I echo her opinion is that I am trying to get to the very beginning of Rohingya case.

How could those Rohingya cross the border line and stay in Arakanese State?

How is Immigration Authority handling on those illegal immigrants (not only Rohingya, also other illegal immigrant)?

In the long run, the population of Rohingya will also grow up. We cannot always keep them in refugee camps. I think this is something that Myanmar Government to set a proper procedure or assessment (on characters/behaviors/quality and so on) for them to be Myanmar citizens even though their country of origin is not willing to accept back. Also, I believe this is NOT something to pressurize Myanmar to accept Rohingya as citizens. If someone wishes to insist to accept them, I might need to raise a counter question, “why don’t you try on them by bringing them to your home country as your own citizen right away?”

In view of Human Rights, I agree that Rohingya need to be taken care in terms of education, health care, not to be forced labor and things like that. (Reason being a developing and poor country, personally I do not think Myanmar would be able to cover for all those requirements.) On the other hand, Rohingya need to respect the rules of the area they are staying, and local cultures.  

After all, we all human beings need to live together by taking care of one another, also respecting the rules and regulations that have been set for the territory where we are living and contributing to. That will definitely bring the peace and harmonious society for each and every one of us.

LLZ

Sunday, December 25, 2011

Let's go together

I am NOT a politician, but I have been thinking about the process of democratization in Burma. Recently I found a website which has many posts like personal attack on opposition leader Aung San Su Kyi. Then I realize there are two big groups in contradiction. On one hand, opposition party has been criticized by those people who are just trying to defame the party perhaps by earning money but doing nothing for people and country of Burma. On the other hand, the opposition party is too entrusted for political changes in Burma by those people who are always ready to agree to the decision of democratic icon, Aung San Su Kyi. It is very crucial for latter ones in case something happen to current leaders like in 1947. Consequently people will be lost and country will suffer for several decades until they find another leader. Also, it should not forget about that Aung San Su Kyi is just human being which has the chances of making mistakes for people and for herself.

So, I wanna say both groups are at two extreme ends without having valuable contribution to the process of democratization in Burma. Reason being a low education system in Burma, it is obvious that it will be too difficult to start and maintain the stability of Democracy in Burma. Basically, education is the major element for democratic political system. That might be the reason why UN ex-General Secretary U Thant didn't really believe in Democracy to start in Burma according to his articles.

In my personal point of view, we need many more trained people who have proper thinking, passion to contribute to society & country and depth & breadth of knowledge on political system which needs to be customized for our own country. We need a lot of cooperation in the process of democratization rather than just criticizing though you have your own right to do so.

Last but not least, the security of our leaders, opposition leader and the President, is really really crucial for the time being. Therefore, I would like to suggest those people who are dissatisfied with the current trend of political change to put it on the table and try to digest by discussing with those leaders in power. In turn, all authorized leaders should have open mind to discuss with any groups and/or minorities. All in all, we need to take consideration for all 60 million people together, and please try NOT to classify as minority or majority.

Tuesday, May 31, 2011

စိတၱဇ..အေတြးမ်ား..

အားရပါးရ ရယ္ေနတဲ့ ကြ်န္ေတာ္ ဟာ... စိတ္ဓါတ္က်ေနသူ တေယာက္လို႕ ဘယ္သူကထင္ပါ့မလဲ..

အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ စိတ္ဓါတ္က်ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြ ကို အားက်ိဳး မာန္တက္ အားေပးေနတဲ့ ကြ်န္ေတာ္ဟာ.. စိတ္ေလလြင့္ေနသူတဦးျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာကို သူတို႕ကိုေျပာမျပရက္တဲ့ အခါ...

ကြ်န္ေတာ္ခ်မွတ္ထားတဲ့ စည္းမ်ဥ္းေတြ ကို ကြ်န္ေတာ္ကိုယ္တိုင္ မလိုက္နာေတာ့ တဲ့ အခါ..

ကြ်န္ေတာ့ရဲ႕ ဘဝ ရည္မွန္းခ်က္ ေတြ ေပ်ာက္ဆံုး ကုန္တဲ့ အခါ...

ဘဝ မွာ ေရွ႕ဆက္ေလွ်ာက္ဖို႕အတြက္ တြန္းအားမွန္သမွ် ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ အခါ...

စာေမးပြဲက်သလိုမ်ိဳး အရံႈးေတာ္ေတာ္ မ်ားမ်ားကို ရင္မွာ ပိုက္ထားရတဲ့ အခါ...

ေအာင္ျမင္မႈေတြအတြက္ စြန္႕လႊတ္မႈေတြ မ်ားရပါလားလို႕ သေဘာေပါက္နားလည္ လာတဲ့အခါ..

မစြန္႕လႊတ္ႏိုင္ေသာ တန္ဖိုးထားရေသာ အရာမ်ားအတြက္ ထိုေအာင္ျမင္မႈဆိုတာေတြကို နာၾကည္းမႈအျပည့္ နဲ႕ ျပစ္ထိုးလိုက္မိတဲ့ အခါ...

ေဝ့ဝါးလာတဲ့ မ်က္ဝန္းအိမ္ဟာ ကြ်န္ေတာ့ပါးျပင္ေပၚ ျပိဳက်မလာဖို႕.. ေခါင္းကို ခတ္ဆတ္ဆတ္ ခါျပစ္ရင္း...

ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဘယ္အခ်ိန္ထိ စိတ္ဓါတ္က်ေနဦးမွာလဲ...

ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဘယ္အခ်ိန္ထိ စိတ္ေလလြင့္ေနဦးမွာလဲ....

ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဘယ္အခ်ိန္ထိ စိတ္အလိုလိုက္ေနဦးမွာလဲ...

ေမးခြန္းေတြအတြက္ မေျဖမရွိေတာ့တဲ့ အခါ...

ကြ်န္ေတာ္ဟာ ဘာေၾကာင့္မ်ား ဆက္အသက္ရွင္ေနတာပါလိမ့္...

Wednesday, March 23, 2011

သစၥာေျမ ဝယ္...

ဂိမၼာန္ေႏြ ခါခါေက်ာ့ ျပန္ေတာ့
ေႏွာ့ျပန္ေပါ့ေလရူးေတြ
ရြက္ဝါေၾကြ ေျမဝယ္ခကာပ
ေလာကကို အလွဆင္တယ္ အခ်င္းနဲ႕ေလ။

တာတခူးမွာလ ေပ်ာ္ျမဴးၾကေဖၚခ်င္းေတြ
ေဆြးေျမ႕ကာ မရႊင္အား
တျပည္သူ ခင္ခင္ထားကိုမွ
ပြါးမိတဲ့..ေမာင့္ေမတၱာ
ဗ်ာဘာ သာၾကြင္းပီမို႕
ဝင္းၾကည္တဲ့ ခင့္မ်က္ႏွာ
ေမွ်ာ္မွန္းကာ ေျပာခ်င္ပ
တသက္မွာ ဒီတခ်စ္
တခ်စ္တေယာက္တည္းရယ္မို႕
မေသြတဲ့ သစၥာေျမဝယ္...
လြမ္းရစ္မယ္..မငိုတမ္း။   ။

Saturday, March 12, 2011

စူနာမီ

မတ္လ ၁၁ ရက္၊ ေသာၾကာ ေန႕ ဂ်ပန္တြင္လႈပ္ခတ္သြားေသာ ငလွ်င္ေၾကာင့္ တရံုးလံုး လႈပ္လႈပ္ ရြရြျဖစ္ေနသည္။ ဤရံုးတြင္ရွိေသာ ဝန္ထမ္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အဂၤလန္ မွျဖစ္ေသာ္ လည္း ေကာ္မာရွယ္ မန္ေနဂ်ာ က စူနာမီ သတိေပး သတင္းထြက္ေနေၾကာင္း အေရးတၾကီး ေဆြးေႏြးစရာလို ျဖတ္သြားသမွ် လူကိုေျပာျပေနသျဖင့္ အားလံုးကျပဴးတူးျပဲတဲ ႏွင့္ အေရးစိုက္စရာျဖစ္ေနခဲ့သည္။ အမွန္ေတာ့ စင္ကာပူေရာ၊ အဂၤလန္ ပါ စူနာမီ သတိေပး ေဒသတြင္မပါေပ။ သို႕ေသာ္ ထိုေဒသတြင္ ေနထိုင္သည့္ လူမ်ားခံစားရမည့္ ဒုကၡ ကို ပမာမွ် စဥ္းစာရံုႏွင့္ အေသအေပ်ာက္မ်ားမည့္ အေရး၊ အိုးပ်က္ အိမ္ပ်က္ျဖစ္မည့္အေရး၊ ေရာဂါဘယ မ်ားခံစားရမည့္ ေဘး၊ ခ်စ္သူခင္သူတို႕ႏွင့္ေကြကြင္းရမည့္ေဘး၊ ခံစားရမည့္ စိတၱဒုကၡ ကာယဒုကၡ အေပါင္းတို႕မွာ စဥ္းစားၾကည့္ရံုႏွင့္ပင္ အင္မတန္မွ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ရသည္။ အမွန္ေတာ့လည္း စူနာမီဆိုသည္မွာ သတၱႏၱရကပ္ လို႕ပင္ဆိုရမည္၊ ၾကိဳတင္ခန္႕မွန္း၍ သတိေပးႏိုင္ေသာ္လည္း ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္၍၊ သတိေပးထားေသာ ေနရာေဒသ မဟုတ္ေသာ္လည္း ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ေနတတ္သည္။

စူနာမီ ဆိုေသာအမည္ မွာ ဂ်ပန္ ႏိုင္ငံ မွစတင္ခဲ့ေသာ အမည္ျဖစ္သည္။ "စူ" မွာ ဆိပ္ကမ္းကို ရည္ညြန္း၍၊ "နာမီ" မွာ လိႈင္း ကို ရည္းညြန္းသည္။ စူနာမီေရလိႈင္းတို႕သည္ ပင္လယ္သမုဒၵရာ ေရနက္ပိုင္း ေဒသတြင္ျဖစ္ပြါးေသား ျပင္းထန္သည့္ ငလွ်င္ၾကီးမ်ားမွ စတင္ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိသည္။ သမုဒၵရာအတြင္း ေန႕စဥ္တိုက္ခတ္ေန ေသာ ေလၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေနေသာ သမုဒၵရာလိႈင္းတို႕မွာ ပွ်မ္းမွ်အားျဖင့္ လိႈင္းအလွ်ား မွာ မီတာ ၁၀၀ ခန္႕ရွိျပီး၊ လိႈင္းအျမင့္မွာ ၂ မီတာ (လူတရပ္ေက်ာ္ ခန္႕) ရွိသည္။ စူနာမီေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေသာ လိႈင္းတို႕မွာမူ လိႈင္းအလွ်ား ကီလိုမီတာ ၂၀၀ ခန္႕ (မိုင္ ၁၂၀ ခန္႕) ရွည္လွ်ား၍၊ လိႈင္းေရြ႕လွ်ားႏႈန္းမွာ တနာရီ ကီလိုမီတာ ၈၀၀ ခန္႕ (တနာရီ မိုင္ ၅၀၀ ခန္႕) ရွိသည္။ လိႈင္းအလွ်ား အင္မတန္မွ ရွည္လွ်ား၍ စူနာမီေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚေသာလိႈင္းတို႕ မွာ ပင္လယ္ေရနက္ပိုင္းတြင္ သိသာထင္ရွားမႈမရွိဘဲ လိႈင္းအျမင့္မွာ ၁ မီတာ (၃ ေပေက်ာ္ခန္႕) သာရွိ သည္။

ပင္လယ္ သမုဒၵရာေရနက္ပိုင္းမွ ျဖစ္ေပၚလာေသာ စီနာမီလိႈင္းတို႕သည္ ပင္လယ္ကမ္းရိုးတန္း သို႕ေရာက္ေသာအခါ ကမ္းဦးေရတိမ္ပိုင္း၏ ဆီးၾကိဳတားဆီး မႈေၾကာင့္ လိႈင္းအလွ်ားမွာ ကီလိုမီတာ ၂၀ ခန္႕အထိ ေလွ်ာ့က်သြားျပီး ေရြ႕လွ်ားႏႈန္းမွာ တနာရီ ၂၀ ကီလိုမီတာခန္႕ (၁ နာရီ ၁၂ မိုင္ႏႈန္းခန္႕) အထိေလွ်ာ့က်သြားသည္။ ဤကဲသို႕ ေရြ႕လွ်ားႏႈန္း ႏွင့္ လိႈင္းအလွ်ားတို႕ကို ရုတ္တရက္ ေလွ်ာ့ခ် ခံလိုက္ရ၍ စူနာမီ လိႈင္းတို႕သည္ ကမ္းေျခ အေရာက္တြင္ အင္မတန္းၾကီးေသာ လိႈင္းလံုးၾကီးမ်ား အသြင္ေျပာင္းလိုက္ၾက သည္။


 ပင္လယ္ျပင္တြင္ ျပင္းထန္ေသာငလွ်င္ၾကီး မ်ားလႈပ္ခတ္ျပီး တိုင္း ကမ္းရိုးတန္းေဒသမ်ားတြင္ စူနာမီ လိႈင္းၾကီး မ်ားျဖစ္ေပၚမည္၊ မျဖစ္ေပၚမည္ကို မည္သည့္ႏိုင္ငံက မွ်ေသခ်ာတိက်စြာ ခန္႕မွန္းေျပာဆိုႏိုင္ျခင္း မရွိေသးေပ။ သို႕ေသာ္ စူနာမီလိႈင္းမ်ား မျဖစ္ေပၚမီ ကမ္းရိုးတန္း ေဒသမ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚေလ့၊ ျဖစ္ေပၚထရွိေသာ အခ်င္းအရာမွာ ပင္လယ္ေရမ်ား ရုတ္ခ်ည္း က်သြားျပီး၊ ယၡင္ ေရေအာက္ဖံုးေနေသာ ကမ္းဦးေရတိမ္ ပိုင္းေပၚလာျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုအခ်င္းအရာကို သိရွိ၍ သတိထားမိျပီး ၂၀၀၄ ခုႏွစ္ ယိုးဒယား စူနာမီ မွ အသက္ခ်မ္းသာ ခဲ့ရေသာ မိသားစုသတင္း ကိုလည္း အတိအက်မွတ္တမ္းတင္ႏိုင္ ခဲ့ၾကသည္။

စူနာမီျဖစ္ေပၚမည္ ကို အတိအက် ၾကိဳတင္ မေျပာဆိုႏိုင္ၾကေသာ္လည္း၊  ေရေအာက္ ဖိအားတိုင္း ကိရိယာ ျဖင့္ စူနာမီ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေခ်ရွိသည္ ကို အခ်ိန္မွီ ၾကိဳတင္ အေၾကာင္းၾကာႏိုင္ၾကသည္။ စူနာမီ ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေျခ အမ်ားဆံုး ရွိေသာေဒသမ်ားတြင္ ထိုကဲ့သို႕ေသာ စူနာမီ အခ်က္ေပး စနစ္မ်ား တပ္ဆင္၍ ကမ္းရိုးတန္းေနျပည္သူ တို႕အားၾကိဳတင္အေၾကာင္းၾကားေလ့ရွိသည္။ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံတြင္ စူနာမီအတြက္ အေရးေပၚ ကယ္ဆယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ားထားရွိေပး၍၊ ဂ်ပန္ ႏိုင္ငံတြင္လည္း စူနာမီ ကယ္ဆယ္ေရး အစမ္းေလ့က်င့္မႈ မ်ားမွာ မျဖစ္မေနလုပ္ရေသာ ေလ့က်င့္ခန္းမ်ားျဖစ္သည္။

ပစိဖိတ္ သမုဒၵရာ အတြင္းျဖစ္ပြါးခဲ့ေသာ ေသေၾက မႈအမ်ား ဆံုး စူနာမီ မ်ား ကိုလည္းေအာင္ပါအတိုင္းေတြ႕ရ သည္။
စူနာမီမွာ သဘာဝ ေဘးအႏၱရယ္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မျဖစ္ပြါးေအာင္ ၾကိဳတင္၍တာဆီးမရေပ။ ထို႕ေၾကာင့္ ငလွ်င္မၾကာခဏ လႈပ္ေလ့ရွိေသာေဒသမ်ား၊ စူနာမီ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိေသာ ေဒသမ်ားတြင္ ေနထိုင္ေသာ သူမ်ား (သို႕မဟုတ္) ထိုသို႕ေသာ ေဒသမ်ားသို႕ သြားေရာက္ရမည့္ သူမ်ား မွာ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈ မ်ားျပဳသင့္သည္။ ဥပမာ အားျဖင့္ ထိုအရပ္သို႕သြားမည့္ သူမ်ားမွာ

၁) အခ်ိန္ ႏွင့္ အမွ် စူနာမီ ႏွင့္ ငလွ်င္ သတင္းမ်ား ရရွိေန ရန္ ဘက္ထရီ ေရဒီယို တလံုးေဆာင္သြားသင့္ သည္။ Text Message Earthquake Notification တြင္ Sing Up လုပ္ခါ ငလွ်င္သတင္း မ်ားကိုလည္း အခ်ိန္ႏွင့္ အမွ် ရယူ ႏုိင္သည္။

၂) ကယ္ဆယ္ေရး လမ္းေၾကာင္းမ်ား အဆင္သင့္ မရွိေသာ ေဒသမ်ားတြင္၊ ပင္လယ္ေရ မ်က္ႏွာျပင္အထက္ ေပ ၅၀ ေက်ာ္ျမင့္ေသာ အရပ္သို အျမန္ဆံုးေရာက္ ရွိႏိုင္ေသာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို မိမိ ဖာသာရွာေဖြ မွတ္သား ထားသင့္သည္။

၃)  ငလွ်င္လႈပ္ခါျပီးသည္ ႏွင့္ ေရဒီယိုဖြင့္ ကာ စူနာမီ သတိေပးသတင္းထုတ္ျပန္ျခင္း ရွိ၊ မရွိ သတိထား၍ နားေထာင္ သင့္သည္။ စူနာမီ သတိေပး ေၾကညာျပီးသည္ ႏွင့္ နာရီဝက္ အတြင္း ကုန္းျမင့္ရာ အရပ္သို႕ အေရာက္ သြားသင့္သည္။ ေဘးကင္းရာ အရပ္သို႕ ေရာက္ ရန္ထို႕ထက္ပို၍ အခ်ိန္လိုအပ္ပါက စူနာမီ သတိေပး သည့္အထိ မေစာင့္ဆိုင္း သင့္ေပ။

စူနာမီၾကံဳေတြ႕ ေနရဆဲ အေျခ အေန တြင္ ေဘးကင္းရန္ကြာရန္ ေအာက္ပါအခ်က္တို႕ ကိုလည္း ဥပမာ အားျဖင့္ မွတ္သား ထားသင့္လွေပသည္။

၁) မိမိ ေရာက္ရွိေနေသာေနရာသည္ စူနာမီ မသက္ေရာက္ႏိုင္ ဟု ထင္ေသာ္ညားလည္း၊ သတင္းမ်ား ကို ဂရုစိုက္၍ မျပတ္နားေထာင္သင့္လွသည္။

၂) စူနာမီ ကို ေစာင့္ၾကည့္မေနဘဲ ကုန္းျမင့္ရာ သို႕ အျမန္ဆံုး ေရႊ႕ေျပာင္းသင့္ သည္။

၃) မိမိ အနီးတြင္ ကုန္းျမင့္ မရွိပါက အနီးရွိ အထပ္ျမင့္ အေဆာက္အဦး အေပၚဆံုးထပ္ သို႕ တက္ေရာက္ေန႕သင့္ သည္။

၄) မိမိသည္ သေဘၤာေပၚတြင္ရွိေနျပီး၊ ကမ္းေပၚမွ ေရေၾကာင္းအာဏာပိုင္ တို႕ႏွင့္ အဆက္အသြယ္မရေတာ့ ပါက ေရနက္ရာ ပင္လယ္ဘက္ သို႕ အျမန္ဆံုးထြက္ခြါသင့္သည္။

 စူနာမီ ျဖစ္ပြါးျပီးခ်ိန္တြင္မေတာ့ သတိထားရမည့္ အခ်က္မ်ားမွာ...

၁) သက္ဆိုင္ရာ အာဏာပိုင္တို႕ မွ "All Clear" မေၾကညာ မခ်င္း၊ စူနာမီ အရပ္သို ျပန္မသြားျခင္း

၂) ေရျပန္မက် သေရြ႕ အေဆာက္အဦးအတြင္းသို႕ ျပန္လည္မဝင္ေရာက္ျခင္း

၃) အေဆာက္အဦး မ်ားသို႕ ျပန္လည္ဝင္ေရာက္၍ ရသည္ အခါတြင္လည္း၊ Gas ပိုက္၊ မီး - ေရ တို႕ကို စနစ္တက်စစ္ေဆးျခင္း

၄) ေတာစီး ဖိနပ္မ်ိဳးကိုသာဝတ္ဆင္၍ စူနာမီ ေရလိႈင္းႏွင့္အတူ ပါရွိခဲ့ေသာ ေျမြ ႏွင့္ အျခားအႏၱရယ္ ရွိေသာသတၱဝါမ်ား အားသတိထားျခင္း

၅) စူနာမီ ေရလိုင္းတို႕ လႊမ္းမိုးခံရျပီးေသာ ေရ ႏွင့္ အစား အစာတို႕ကို မစားသံုးျခင္း

စသည္ျဖင့္ စူနာမီ ျဖစ္ေပၚမႈကို မတားဆီးႏိုင္ေသာ္ျငားလည္း၊ အလႊဲသာမေရွာင္သာၾကံဳေတြ႕ခဲ့ လွ်င္ ဥစၥာကံ ေစာင့္၊ အသက္ဥာဏ္ေစာင့္ ဆိုေသာ ျမန္မာစကားပံုအတိုင္း၊ အထက္ပါ အခ်က္မ်ားကို သတိထား၍ လိုက္ နာျခင္းျဖင့္၊ ေဘးကင္းျခင္းအျဖစ္သို႕ ေရာက္ရွိၾကပါေစကုန္။

(စာမေရးတာၾကာျပီး ျပန္ေရးမယ္ ဆိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္ ပ်င္းေနျပီ။)

Ref: ၁)  ဝီကီ
       ၂) http://www.about.com/
       ၃) http://www.ngdc.noaa.gov/hazard/tsu.shtml

       ၄) https://sslearthquake.usgs.gov/ens/
       ၅) http://www.nationalgeographic.com/